شعبه غرب : ۸۸۵۷۱۸۰۰ شعبه شرق : ۷۷۸۸۲۸۱۷ |info@psychoexir.com

بلوغ دیررس و درمان آن

بلوغ دیررس عبارت است از عدم بروز صفات جنسی ثانویه یا هرگونه نشانه‌ای از بلوغ تا سن ۱۳ سالگی، برای دختران، و تا ۱۴ سالگی، برای پسران. معمولاً رسیدن به دوران بلوغ از طریق تغییرات بدن، قابل درک است.

نشانه های بلوغ در دختران و پسران

در مورد دختران، نمود آن به صورت بزرگ شدن سینه‌ها، مو در آوردن، افزایش ناگهانی رشد و شروع عادت ماهانه است. شکل کلی بدن نیز احتمالاً دچار تغییر می‌شود. باسن عریض‌تر می‌شود و انحنای بدن مشخص‌تر از قبل می‌گردد.

در مورد پسران نیز شروع دوران بلوغ با مو در آوردن، افزایش ناگهانی رشد و بزرگتر شدن بیضه‌ها و آلت تناسلی مشخص می‌شود. شکل کلّی بدن آن‌ ها نیز شروع به تغییر می‌کند. شانه‌ها عریض‌تر و بدن عضلانی‌تر می‌گردد.

بلوغ جنسی دیررس

عوامل پزشکی و عوامل خانوادگی و ارثی

این تغییرات به دلیل هورمون‌های جنسی (تستوسترون در پسران و استروژن در دختران) است که توسط بدن، بسیار بیشتر از قبل، تولید می‌شود.
سن شروع و خاتمه دوران بلوغ در افراد مختلف بسیار متفاوت است. این دوران در دختران معمولاً بین ۷ تا ۱۳ سالگی و در پسران بین ۹ تا ۱۵ سالگی اتفاق می‌ افتد، هر چند ممکن است در بعضی افراد، زودتر یا دیرتر از این صورت گیرد.
اما گاهی اوقات، فردی از این محدوده سنی عبور می‌کند بدون آن که هیچ نشانه‌ای از تغییرات بدنی بروز دهد. به این پدیده، بلوغ دیررس گفته می‌شود.


مقاله مرتبط : نشانه های بیش فعالی جنسی

مقاله مرتبط : مشکلات جنسی در نوجوانان چیست؟


برای بسیاری از نوجوانان، این مسئله فقط مربوط به تاخیر در بلوغ است و هیچ مشکل پزشکی وجود ندارد. بلوغ دیررس در بسیاری از خانواده‌ها امری طبیعی است. نشانه‌هایی که ممکن است بلوغ دیررس به دلیل یک بیماری باشد، شامل تغییر ناگهانی در رشد، یا توقف رشد است که در آن بلوغ، پس از شروع شدن، متوقف می‌گردد. سردرد، مشکلات بینایی و سایر علائم عصبی ممکن است به معنای وجود یک مشکل در سیستم عصبی مرکزی باشد.

اثرات اجتماعی و روانی منفی

در صورتی که یک عارضه پزشکی باعث تاخیر در بلوغ شده باشد، نوجوانی که دچار بلوغ دیررس شده است، باید به پزشک مراجعه کند. اثرات اجتماعی و روانی منفی، دلیل دیگری است که خانواده‌ها برای فرزندان خود کمک‌های پزشکی می‌ طلبند. نوجوان مبتلا به بلوغ دیررس در میان همسالان خود، ممکن است به دلیل عدم رشد خود دچار احساس استرس و فشار گردد. همچنین ممکن است به طرز محسوسی کوتاه‌ تر از دیگران باشد. نوجوان ممکن است برای غلبه کردن و مدیریت بر مشکلات و نگرانی‌ های اجتماعی، نیازمند کمک باشد.

بلوغ دیررس چقدر شایع است؟

طبق برآوردها، تقریباً ۳% کودکان به بلوغ دیررس دچار می‌شوند، که ۹۰% این موارد ناشی از تأخیر سرشتی است. تأخیر سرشتی در پسران ۱۰ برابر دختران است…

دلایل بلوغ جنسی دیررس

    – زمینه خانوادگی:

دلایل چندی برای بلوغ جنسی دیررس وجود دارد. غالباً این پدیده به زمینه خانوادگی بر می‌گردد. یعنی کسی که بلوغ جنسی دیررس دارد احتمالاً پدر و مادر، عموها، عمه‌ها، دایی‌ها، خاله‌ها، برادران یا خواهرانش هم بلوغ دیررس داشته‌اند. به این پدیده «درنگ سرشتی» گفته می‌شود و معمولاً‌ به درمان خاصی نیاز ندارد. این گونه نوجوانان نهایتاً به طور طبیعی رشد خواهند یافت، فقط کمی دیرتر از همسالان خود.

    – مشکلات پزشکی:

مشکلات پزشکی نیز می‌تواند باعث بلوغ دیررس گردد. افرادی که به بیماری‌های مزمنی چون دیابت، اختلال غدد برون ریز (فیبروزکیستیک)، بیماری کلیه و یا حتی آسم مبتلا باشند ممکن است دوران بلوغ را از سنین بالاتری شروع کنند زیرا بیماری آن‌ها، رشد بدنشان را مشکل‌تر می‌سازد. درمان مناسب و کنترل بهتر این بیماری‌ها می‌تواند به جلوگیری از بلوغ دیررس کمک کند.
افرادی که دچار سوء تغذیه باشند نیز ممکن است دیرتر از کسانی که رژیم غذایی سالم و متعادلی دارند رشد یابند. برای مثال، نوجوانانی که دچار اختلال تغذیه بی اشتهایی عصبی هستند غالباً آنقدر وزن از دست می‌دهند که بدنشان نمی‌تواند به نحو مناسب رشد کند. دخترانی که به صورت حرفه‌ای ورزش می‌کنند نیز ممکن است دچار تأخیر در رشد شوند زیرا تمرینات شدید آن‌ ها را لاغر و نحیف می‌کند. بدن دختران قبل از ورود به دوران بلوغ و شروع عادت ماهانه، نیازمند مقدار بخصوصی چربی است.

    – مشکلات در غده  هیپوفیز یا غده تیروئید:

بلوغ جنسی دیررس به دلیل مشکلاتی در غده  هیپوفیز یا غده تیروئید نیز می‌تواند باشد. این غده‌ها هورمون‌های مهم برای رشد بدن را تولید می‌کنند.
برخی افرادی که در زمان طبیعی، وارد دوران بلوغ نمی‌شوند، دچار مشکلات کروموزومی هستند. مشکلات کروموزمی می‌تواند با فرایند رشد طبیعی تداخل کند. سندروم (نشانگان) ترنر، نمونه‌ای از اختلال کروموزومی است.

این بیماری هنگامی بروز می‌کند که یکی از دو کروموزم X زنان، غیرطبیعی باشد یا وجود نداشته باشد. این امر به مشکلاتی در چگونگی رشد دختر و رشد تخمدان‌های او و تولید هورمون‌های جنسی می‌انجامد. زنانی که دارای سندروم ترنر باشند و درمان مناسب نشده باشند، از نظر بدنی کوچک‌تر از حدّ طبیعی و نازا هستند و ممکن است مشکلات پزشکی دیگری نیز داشته باشند.
مردانی که دچار سندروم (نشانگان) کلاین‌فلتر هستند با یک کروموزم X اضافی به دنیا آمده‌اند (XXY به جای XY). این بیماری نیز می‌تواند باعث کند کردن رشد جنسی گردد.

 روش های درمان

پزشکان معمولاً می‌توانند به نوجوانانی که دچار بلوغ دیررس هستند کمک کنند که رشد طبیعی‌تری داشته باشند. بنابراین اگر نگران عدم رشد مناسب خود هستید از پدر و مادرتان بخواهید که از پزشک برایتان وقت بگیرند.
پزشک، علاوه بر انجام آزمایش‌های جسمی، سابقه پزشکی شما را با پرسش‌هایی در مورد هرگونه عوارضی که داشته‌اید، وضعیت سلامتی شما در گذشته، وضعیت سلامت خانوادگی، داروهایی که مصرف می‌کنید، حساسیت‌هایی که دارید و موضوعاتی از قبیل الگوهای رشد افراد خانواده، به دست می‌آورد.

    – آزمایش خون و اشعه ایکس:

پزشک همچنین ممکن است برای بررسی تیروئید، هیپوفیز، کروموزوم‌ها و مشکلات دیگر، دستور آزمایش خون دهد. به دست آوردن «سن استخوان» با اشعه ایکس نیز به پزشک کمک می‌کند که به طبیعی بودن یا نبودن رشد استخوان شما پی ببرد.
در بسیاری از موارد، پزشک قادر خواهد بود که به شما اطمینان دهد که مشکل جسمی خاصی وجود ندارد و فقط دوره رشد شما کمی دیرتر از حد میانگین است. اگر پزشک مشکلی را بیابد، احتمالاً شما را به یک متخصص غدّد درون ریز یا متخصص دیگری، برای آزمایش‌های بیشتر، معرفی خواهد کرد.

برخی از نوجوانانی که دچار بلوغ دیررس هستند، حتی پس از آن که پزشک به آنان اطمینان داد که مشکل خاصی ندارند و وضعیتشان طبیعی است، دوران سختی را در انتظار فرا رسیدن بلوغ می‌گذرانند. در بعضی موارد، پزشکان ممکن است برای دوره  کوتاهی (معمولاً چند ماه)، هورمون‌های درمانی را تجویز کنند تا تغییرات دوران بلوغ آغاز گردد. معمولاً هنگامی که چند ماه بعد درمان متوقف شد، هورمون‌های خود نوجوان، ادامه  فرایند بلوغ را تکمیل خواهد کرد.

    – هورمون درمانی:

داروهای استروژن یا تستوسترون می‌تواند موجب جهش و شروع بلوغ گردد. در برخی شرایط (زمانی که غده هیپوفیز به اندازه کافی هورمون تولید نمی‌کند)، تجویز هورمون رشد ممکن است مناسب باشد. متخصص غدد به شما کمک می‌کند که در مورد مناسب بودن هر یک از روش‌های درمان برای وضعیت خاص خود آگاه شوید.

به عنوان مثال، درمان با هورمون‌های جنسی می‌تواند به فردی که به طور طبیعی دچار بلوغ دیررس و مشکلات اجتماعی و عاطفی ناشی از آن شده است، کمک کند. این درمان به کسانی که بدن آن ها قادر به تولید هورمون مورد نیاز نیست، کمک می‌کند.

  • دختران: اگر تخمدان ها قادر به تولید استروژن مورد نیاز برای شروع بلوغ نباشد، فرد می‌تواند تحت درمان با داروی استروژن قرار گیرد. این دارو می‌تواند به شکل قرص بلعیدنی، یک پچ، لوسیون یا ژل باشد که بر روی پوست قرار داده می‌شود. پس از آن بلوغ شروع می‌شود. برخی از دختران نیاز به مصرف دارو در طی بزرگسالی خود دارند.
  • پسران: اگر بیضه قادر به تولید تستوسترون مورد نیاز برای شروع بلوغ نباشد، فرد می‌تواند داروی تستوسترون را دریافت کند. مصرف این دارو می‌تواند به صورت یک تزریق ماهانه و یا قرار دادن یک پچ (به صورت روزانه)، مالیدن لوسیون یا ژل بر روی پوست به مدت چند ماه باشد. سپس بلوغ شروع خواهد شد. برخی از پسران به صورت مادام العمر نیاز به مصرف دارو خواهند داشت.

کنار آمدن با بلوغ دیررس

افسردگی و مقایسه با دوستان و همسالان

بسیار سخت است که فردی شاهد رشد دوستان و همسالانش باشد، در حالی که چنین چیزی در مورد خودش اتفاق نیافتاده باشد. ممکن است فکر کند که هرگز به آن‌ها نخواهد رسید. همکلاسی‌ های مدرسه ممکن است با او شوخی کنند یا مسخره‌اش کنند. حتی هنگامی که پزشک یا پدر و مادر فرد به او اطمینان دهند که همه چیز عادی است، و حتی هنگامی که خود فرد هم چنین اعتقاد داشته باشد، باز هم در انتظار چیزی بودن که می‌تواند بر احساس فرد نسبت به خودش اثرگذار باشد، دشوار است.

در اغلب موارد نهایتاً به همسالان خود خواهید رسید…

اگر احساس افسردگی می‌کنید یا درمدرسه و بین دوستان مشکلی در رابطه با تأخیر در رشدتان دارید، با پدر و مادر خود، یا فرد دیگری که به او اعتماد دارید صحبت کنید و از آنان بخواهید که مشاور یا درمانگری را که بتوانید مشکلتان را با او در میان بگذارید، پیدا کنند. این فرد می‌تواند به شما در کنترل احساساتتان کمک کند و راه‌هایی را برای کنار آمدن با این مشکل به شما یاد دهد.
پذیرش و کنار آمدن با بلوغ جنسی دیررس برای هر کسی می‌تواند دشوار باشد، امّا مشکلی است که معمولاً قابل حل است. و به یاد داشته باشید که در اغلب موارد نهایتاً به همسالان خود خواهید رسید.

شخصیت پسران با بلوغ دیررس

مطالعات نشان داده است که پسران دیررس در مقایسه با پسران زودرس:

  • کمتر متعادل‌ اند
  • مضطرب و پرحرفند
  • خجالتی‌ تر و ساده‌اند و طبیعی رفتار نمی‌کنند
  • بی‌قرارتر هستند
  • تکانشی‌ اند
  • رفتاری تحکم کننده دارند و توجه طلبند
  • در میان همسالان خود محبوبیت کمتری دارند
  • و تعداد کمی از آنان رهبر می‌باشند (البته همیشه استثنائاتی نیز وجود دارد)

تاثیر بلوغ دیررس پسران در شخصیت بزرگسالی

پسران دیررس در بزرگسالی:

  • کمتر بر خود مسلط‌ هستند
  • کمتر احساس مسئولیت می‌کنند
  • تکانشی‌تر و پرسرعت‌تر می‌باشند
  • بینش بازتری داشته و خلاق‌تر می‌ باشند.

شخصیت دختران دیررس

  • اجتماعی‌تر، پرجمعیت‌تر و فعال‌ ترند و در میان همسالان خود محبوبیت بیشتری دارند و تصور بهتری از بدن خود دارند.
  • از لحاظ تحصیلی وضعیت بهتری دارند و در مدرسه مشکلات رفتاری کمتر و انتظارات تحصیلی بالاتری دارند.

در اواخر دوران نوجوانی و بزرگسالی این تصویر کاملا تغییر می‌کند. دختر زودرسی که دچار تنش بوده در اواخر دوران نوجوانی در مقایسه با دختر دیررس در میان همسالانش محبوبیت بیشتری پیدا می‌کند. سازگاری بهتری نشان می‌دهد و از لحاظ شناختی، اجتماعی و عاطفی خود رهبرتر می‌شود.

مشاوره تلفنی مرکز مشاوره اکسیر

ثبت ديدگاه