آموزش های والدين و پرخاشگری کودکان

1466212948728.jpg
[تعداد: ۰    میانگین: ۰/۵]
زمان مطالعه مطلب : ۷ دقیقه

 

نوشته شده توسط دکتر رضا شهلا
يکي از شکايت هاي رايج والدين در مورد فرزندانشان، پرخاشگري و رفتارهاي خشن است که متاسفانه براي والدين دغدغه شده اما معمولاتا زماني که اين پرخاشگري به حد خطرناک نرسد سعي در درمان آن نمي شود، البته ناگفته نماند رفتار پرخاشگرانه در کودک تا سنين سه سالگي امري طبيعي است و در اکثر کودکان ديده مي شود اما زماني که پرخاشگري با هدف آسيب رساندن يا مجروح ساختن ديگران، تهديد کردن به صورت مکرر، درگيري و نزاع باشد نشان از طغيان هاي خطرناکي دارد که کودک نيازمند درمان هر چه سريع تر است. در زمينه رفتارهاي پرخاشگرانه، منشا و درمان آن با رضا شهلامشاور کودک مصاحبه کرده ايم که در زير مي خوانيد:
رفتارهاي پرخاشگرانه در کودک

آموزش های والدين و پرخاشگری کودکان

در طبقه بندي احساسات، پرشورترين هيجان، هيجان خشم است. رضا شهلادر اين باره توضيح مي دهد: «خشم جزو هيجانات منفي به حساب مي آيد که ما را برانگيخته مي کند و حتي بعضي مواقع اين هيجان از ما محافظت مي کند. در واقع هيجان خشم به ما اين پيام را مي دهد که اوضاع آنگونه که بايد نيست. ميزان افزايش هيجان خشم همراه با جبهه بيروني رفتاري باعث پرخاشگري مي شود که يکي از نشانه هاي اختلالات رفتاري در کودکان است. يعني اگر کودکي به طور مداوم و مکرر دچار عصبانيت شود که متناسب با شرايطش نباشد و در مکان هاي مختلف اتفاق بيفتد اين کودک مبتلابه رفتار پرخاشگرانه است.» وي در مورد اينکه آيا پرخاشگري يک نوع اختلال است ادامه مي دهد: «پرخاشگري به معناي اختلال وجود ندارد بلکه نشانه هاي سه اختلال عمده است:
۱- اختلال نافرماني-مقابله اي: اين اختلال به صورت يک الگوي پايدار از رفتارهاي تندخويانه، خشونت آميز، مقابله اي و خودسرانه است که نامتناسب با سن کودک است، نشانه هاي اين اختلال اين است که کودک زود از کوره درمي رود، با بزرگترها جروبحث مي کند، به طور جدي از خواسته هاي والدين سرپيچي مي کند، از روي عمد ديگران را اذيت مي کند، زود رنج است و خشمگين، عصباني، کينه جو و انتقامجو مي شود.
۲- اختلال سلوک: يک الگوي تکراري با ثبات از رفتار که طي آن حقوق اساسي ديگران يا هنجارهاي اجتماعي و مقررات عمده توسط کودک زير پا گذاشته مي شود که داراي نشانه هايي چون تخريب اموال، فريبکاري و دزدي، پرخاشگري نسبت به افراد، حيوانات و نقض جدي مقررات است.
۳- اختلالات همايند با رفتار پرخاشگرانه: اين کودکان اکثرا مشکلات يادگيري و تحصيلي دارند، عزت نفس پايين، بيش فعالي، نقص توجه، اضطراب و افسردگي و نقص هاي شناختي، کلامي، مشکلات با همسالان و مشکلات خانوادگي که به اشتباه، روانپزشکان در اين اختلال، به تجويز داروهاي آرامبخش براي اين دسته کودکان مي پردازند باعث نتيجه معکوس و به وجودآمدن رفتار پرخاشگرانه مي شود.
اين مشاور کودک رفتار پرخاشگرانه در کودک را به دو دسته تقسيم مي کند: «۱- پرخاشگرانه خصمانه: در اين نوع پرخاشگري کودک رفتاري را نشان مي دهد به منظور صدمه زدن و آزار رساندن به ديگري و در واقع هدف آزار رساندن است ۲- پرخاشگري وسيله اي: کودک رفتاري نشان مي دهد که به وسيله آن خواستار به دست آوردن هدف ديگر است.»
پسرها بيشتر از دخترها پرخاشگرند
رضا شهلادر مورد تفاوت جنسيتي در اين نوع رفتار مي گويد: «همان طور که گفتيم پرخاشگري در سه سالگي طبيعي است. در سيستم فرآيند رشد کودک ما يک سري واکنش هايي داريم مانند فحاشي، ترس، پرخاشگري که در يک مقطع زماني رخ مي دهد. همه بچه ها در سن سه تا سه ونيم سالگي چه دختر و چه پسر پرخاشگري طبيعي دارند. طريقه ارتباط برقرار کردن والدين با کودک نيز در اين دوره نقش مهمي در ماندگاري اين رفتار دارد. تفاوت هاي جنسيتي در پرخاشگري بعد از تقريبا سه سالگي نمود پيدا مي کند. پسرها بيشتر از دخترها پرخاشگرند، البته پرخاشگري پسرها به صورت حمله به سمت ديگران، پرت کردن اشيا و درگيري با مرجع قدرت است اما در دختران رفتارهاي پرخاشگرانه تلافي جويانه است و بيشتر به صورت نافرماني و سرپيچي است و کمتر حالت فيزيکي دارد.»
آسيب شناسي اين رفتار نابهنجار
علل بسياري در شکل گيري رفتار پرخاشگرانه وجود دارد. شهلاچندين عامل را به عنوان عوامل کليدي در شکل گيري رفتار پرخاشگرانه بر مي شمارد:

الگو پذيري کودک از والدين

۱- الگو پذيري کودک از والدين: اين فاکتور از مهم ترين عوامل به شمار مي رود. پرخاشگري در کودکان، يادگيري از الگوهاي والدين است. والدين کودکان به شدت پرخاشگر، به هنگام اعمال قوانين و قواعد، خشونت به خرج مي دهند و اين در حالي است که خود پدر و مادر اين خشم را نمي بينند. انتقادهاي تند، نيش و کنايه و متلک، نافرماني، لجاجت جزو نشانه هاي رفتار پرخاشگرانه در والدين است. نظريه اي در اين باب وجود دارد که مي گويد کودک رفتاري را ايجاد مي کند که قبلابزرگترها آن رفتار را انجام داده اند يا حتي شيوه تعامل با فشار والدين با کودک باعث بروز رفتارهاي پرخاشگرانه مي شود.
۲- کودک ناکام پرخاشگر مي شود: کودکان ناکام که نمي توانند نيازهايشان را به نحو صحيحي ارضا کنند در طول روز يا هفته مدام با ناکامي مواجه مي شوند در ارتباط برقرار کردن با ديگران، در مدرسه با معلم و… .البته بايد بدانيد سوءرفتار کودک با چهارهدف صورت مي گيرد: ۱- جلب توجه: کودک از طريق غيرمفيد جلب توجه مي کند. ۲- قدرت طلبي: کودک فکر مي کند زماني اهميت دارد که خودش اعمالي را که دوست دارد انجام دهد و والدين را به مبارزه دعوت مي کند. ۳- انتقام: کودک فکر مي کند ديگران دوستش ندارند و زماني به او اهميت مي دهند که به آنها آسيب برساند. ۴- نمايش بي لياقتي: فرد اين رفتار را از خود نشان مي دهد که ناتواني اش را به والدين بروز دهد.
۳- پرخاشگري نشانه تضادهاي دروني است: گاهي کودک در دوگانگي و تضاد قرار مي گيرد و بر سر دو راهي، گير مي کند و نمي داند کدام را بايد انتخاب کند، در اين حالت دچار تعارض، اضطراب و خشم مي شود. مثلاکودکي که به والدين مخصوصا مادر وابستگي دارد و دوست دارد در خانه کنار مادرش باشد از طرفي بايد به مهد يا مدرسه برود در اين حال دچار دوگانگي مي شود.
۴- ژنتيک و عوامل عصبي-زيستي: در سيستم زيستي افراد دو مکانيسم وجود دارد. ۱- مکانيسم بازدارنده رفتار ۲- مکانيسم فعال سازي. مکانيسم بازدارنده رفتار؛ اضطراب توليد مي کند و رفتارهاي جاري افراد را در هنگام بروز و مواجهه با محرکات از نظر دريافت پاداش يا تنبيه متوقف مي کند. در واقع ما اصطلاح ترمز را برايش به کار مي بريم اما مکانيسم بعدي در پاسخ به علايمي مثل دريافت پاداش يا دريافت نکردن تنبيه است مانند پدال گاز، البته کم و زياد بودن هورمون هاي مربوط به اين قضيه را هم نبايد ناديده گرفت.
۵- عوامل شناختي و اجتماعي: اين دسته از کودکان دچار نقص شناختي و مراحل تفکر و رفتار هستند و قضاوت آنها همراه با سوگيري و سوءتعبير رفتار ديگران است. بر حسب عمدي يا تصادفي بودن.
۶- نظريه هاي دلبستگي يا سبک دلبستگي: تجربه محروميت يا جدايي از والدين بيش از شش ماه قبل از سه سالگي باعث بروز آسيب در کودک مي شود. رفتار پرخاشگرانه، کيفيت دلبستگي کودک به والد تعيين کننده همانند سازي هاي بصري کودک با ارزش ها، باورها و معيارهاي والدين است. کودکان پرخاشگر معيارهاي والدين و اجتماع را کمتر درون سازي مي کنند.
۷- اضطراب: کودکان مستقل براي کنترل اضطراب خودشان دست به رفتارهاي پرخاشگرانه مي زنند و بلافاصله پشيمان مي شوند و از والدين عذر خواهي مي کنند. رابطه بين اضطراب و خشم اصطلاحا واکنش هاي فاجعه آميز و بلاخيز نام نهاده مي شود. در اين واکنش ها کودک نمي تواند احساسات و تمايلات خودش را به تعويق بيندازد و لذت جويي را کنترل کند.
۸- مدرسه: گاهي کودکان در مدرسه قرباني خشونت مي شوند و اين باعث مي شود که خود آنها نيز عامل خشونت شوند. سبک ارتباط برقرار کردن کودک با بقيه دانش آموزان، نوع ارتباط برقرار کردن معلم با کودک، انتظارات و خواسته هاي معلم از کودک در سال هاي اول مدرسه، نقش تاثيرگذاري در بروز پرخاشگري دارد. نوع ارتباط برقرار کردن اشتباه معلم از مهم ترين عوامل بروز خشونت در کودک است.

بازي هاي کامپيوتري و ويديويي و نمايش هاي خشن:

۹- بازي هاي کامپيوتري و ويديويي و نمايش هاي خشن: متاسفانه در اين بازي ها، پرخاشگري به عنوان يکي از وسايل رسيدن به هدف تشويق مي شود و قهرمان اين برنامه ها هم به اندازه ضد قهرمانان پرخاشگرند و طبق نظريه بندورا، کودک با آنها همانند سازي مي کند و ياد مي گيرد. حتي ديدن صحنه هاي خشونت آميزي چون اعدام در ملاعام، درگيري هاي فيزيکي، رفتارهاي پرخاشگرانه اي که در رسانه ها پخش مي شود به کودکان ياد مي دهد و باعث توزيع خشونت و به تبع آن، رفتار پرخاشگرانه مي شود.
راهکارهايي که والدين بايد بدانند
در درمان پرخاشگري بايد به علل ايجاد کننده پرخاشگري توجه کرد و اينکه هدف از درمان اين نابهنجاري به هيچ وجه حذف غريزه پرخاشگري در کودک نيست بلکه هدف آن است که به کودک بياموزد چگونه خشم خود را کنترل کند که منجر به پرخاشگري نشود. رضا شهلامعتقد است که علل را بايد در درون خانواده جست وجو کرد. با اين حال راهکارهاي زير در درمان اين رفتار موثر است:
الف- پرخاشگري کودکان مي تواند جبران احساس بي کفايتي کودک يا نتيجه ناآگاهي او نسبت به مهارت هاي اجتماعي، انتقادات، سرزنش ها، کمالگرايي و خواسته هاي غيرمنطقي والدين باشد. پس بايد راه جديد برآورده کردن نيازها را به کودکان در روابط اجتماعي آموزش داد.
ب- ببينيد کودک با نزاع چه هدفي را دنبال مي کند، جلب توجه، کسب قدرت، انتقام و… .
ج- از کودک بخواهيد بعد از پرخاشگري اش، ماجرا را بنويسد و درباره آن با کودک صحبت کنيد، حتي مي توانيد از او بخواهيد با قصه يا نمايش حرکتش را توضيح دهد.
چ- عزت نفس کودک را تقويت کنيد.
ح- خشم را براي کودک تعريف کنيد. خيلي از کودکان قادر نيستند خشم را به درستي تعريف کنند. کاري کنيد که کودک بفهمد عصبانيت يک احساس منفي ناخوشايند در پاسخ به يک موقعيت بيروني است.
د- به فرزندتان آموزش دهيد علايم هشدار دهنده خشم را بفهمد، علايم فکري چون «از خودم متنفرم»، «مي خواهم بزنمش» و… . علايم جسمي مانند افزايش ضربان قلب، تعريق، سرخ شدن، سفت شدن عضلات و علايم عملي مانند لرزيدن، بيقراري، گوشه گيري و داد زدن.
ر- مشخص کردن حد و مرز و حريم ها در خانه، مثلااينکه کودک بداند در خانه پنج تا قانون وجود دارد. ز- آموزش تکنيک هاي آرام سازي مانند ايست، نفس عميق، لبخند و… .
ط- استفاده از روش هاي کنترل مانند خود نظارتي، خود ارزيابي، خود تقويتي.
ظ- استفاده از عبارات انطباقي و مثبت در خود موقعيت مانند «من مي توانم آرام باشم»، «از پسش بر ميام» و… .
ل- قصه گويي براي کودکان، چرا که تاثير قصه گويي در کاهش پرخاشگري نقش زيادي دارد.
م- آموزش مديريت والدين: والدين با استفاده از روش کنترل وابستگي، رفتار کودکانشان را مي توانند بهبود بخشند.
ي- بعد از بروز رفتار پرخاشگرانه با کودک صحبت کنيم نه به صورت قضاوت، سرزنش يا بايد و نبايد.
اگر خانواده اين راهکار را دنبال کرد و پرخاشگري کودک درمان نشد بايد به روانشناس مراجعه شود اما يکي از مشکلات والدين در مراجعه به روانشناس اين است که زماني پدر و مادر مراجعه مي کنند که بسيار دير شده است. کودکي که از مدرسه اخراج شده يا کتک کاري کرده است و… و در نهايت انتظار دارند که مشاور کودک در عرض سه، چهار جلسه معجزه کند. درمان اين دسته از کودکان نياز به صبر، تداوم، برنامه ريزي و تغيير الگوهاي ارتباطي والدين در درون خانواده دارد.


پاسخ دادن

آدرس ایمیل شما منتشر نمی شود. فیلدهای ضروری نشانه گذاری شده اند *


[تعداد: ۰    میانگین: ۰/۵]
زمان مطالعه مطلب : ۷ دقیقه

ساعات کاری


۱۰ صبح – ۹ عصر
شنبه- پنجشنبه (غرب)
۱۲ صبح- ۸ عصر
شنبه- پنجشنبه (شرق)
بسته
جمعه
بسته
تعطیلات رسمی

اطلاعات تماس شعبه ها


شعبه شهرک غرب

۸۸۵۷۱۸۰۰ – ۸۸۰۷۸۵۸۵
۸۸۵۸۱۷۸۶ – ۸۸۰۷۸۸۴۴

شعبه فلکه اول تهرانپارس (کیمیای زندگی)

۷۶۷۱۰۸۲۳ – ۷۷۸۸۲۸۱۷
۷۶۷۱۰۸۱۹


اینستاگرام مرکز مشاوره اکسیر پینترست مرکز مشاوره اکسیر تلگرام مرکز مشاوره اکسیر مرکز مشاوره اکسیر در ویز

آدرس شعبه ها


شعبه شهرک غرب

شهرک غرب ،بلوار دادمان ، خیابان فلامک شمالی ، کوچه حیدریان پلاک ۱۸

شعبه فلکه اول تهرانپارس (کیمیای زندگی)

فلکه اول تهران پارس ، خیابان امیری طائمه(۱۴۲ غربی) پلاک ۱۲ واحد ۱




تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به مرکز مشاوره اکسیر می باشد . هرگونه کپی برداری از این سایت پیگرد قانونی دارد .




Call Now Button