آسیب‌های مغزی و اختلالات یادگیری مرتبط با آن، مشکلات جدی برای کودکان هستند. انجمن مغز و اعصاب آمریکا گزارش داده است که ۱.۵ میلیون نفر در ایالات‌متحده دچار آسیب‌های مغزی شده‌اند و این یکی از علل عمده مرگ‌ومیر و ناتوانی در کودکان و بزرگ‌سالان از جمله ناتوانی یادگیری است. آسیب مغزی بیشترین دلیل مرگ کودکان است. در این مقاله اطلاعات مفیدی درباره آسیب مغزی و نحوه تأثیر آن را بر اختلالات یادگیری توضیح داده‌شده است.

آسیب مغزی چیست؟

اختلالات یادگیری و آسیب مغزی با هم رابطه دارند و برای درک بهتر این رابطه ابتدا باید درباره آسیب مغزی بیشتر بدانیم. واژه آسیب مغزی به صدمات مغزی ناشی از آسیب جسمی پس از تولد اشاره دارد. شایع‌ترین علت آسیب مغزی ناشی از ضربه اتفاقی به سر، همانند سوانح رانندگی است. انواع مختلفی از آسیب‌های مغزی وجود دارند که تأثیرات متفاوتی می‌گذارند.

  • تکان مغزی ناشی از ضربه ناگهانی یا ضربه شدید، هنگام حرکت در سرعت‌های بالا رخ می‌دهد.
  • له‌شدگی مغز که خون‌مردگی روی مغز است.
  • آسیب‌دیدگی در مغز زمانی رخ می‌دهد که علاوه بر محل ضربه نقطه مقابل آن نیز آسیب ببیند. مغز، درون جمجمه قرارگرفته و توسط مایع مغزی- نخاعی احاطه‌شده است. در حادثه، برخورد اولیه باعث آسیب در محل ضربه می‌شود. سپس مغز داخل جمجمه حرکت می‌کند و قسمت مقابل جمجمه مورد هدف قرار می‌گیرد و باعث آسیب ثانویه می‌شود. این نوع آسیب در طی توقف ناگهانی در سرعت‌های بالا رخ می‌دهد و همچنین در قربانیان تکان‌های شدید نیز دیده می‌شود.

نشانه‌های رایج آسیب مغزی

نشانه‌های آسیب مغزی از درجه خفیف تا ناتوان‌کننده است. هر فردی که ضربه‌ای به سرش وارد شود، باید فوراً توسط پزشکی که می‌تواند تشخیص دهد که به چه مراقبت‌های حیاتی نیاز است، دیده شود. درمان زودهنگام موفقیت‌آمیزتر خواهد بود. آسیب مغزی شامل علائم زیر است.

  • حالت تهوع
  • استفراغ
  • بیهوشی
  • لکنت زبان
  • گیجی
  • فراموشی یا سایر مشکلات حافظه
  • تأخیر در پاسخ‌های فیزیکی یا روانی
  • اختلالات بینایی
  • نگاه خالی

در موارد آسیب متوسط و شدید، تشنج، کما، اختلال در رفتار و تفکر و مرگ ممکن است رخ دهد.

آسیب مغزی و اختلالات یادگیری

اختلال یادگیری در افرادی که آسیب مغزی دیده‌اند ممکن است وجود داشته باشد. بسیاری از دانش‌آموزانی که دچار آسیب مغزی شده‌اند، دارای ناتوانی‌های یادگیری ویژه (SLDs) هستند. نوع و شدت اختلال یادگیری به‌شدت آسیب و قسمتی از مغز که تحت تأثیر قرارگرفته است، بستگی دارد. اگر دانش‌آموز قبل از آسیب مغزی دچار اختلالات یادگیری بوده باشد ممکن است این اختلال بدتر شود.

برنامه‌های آموزشی برای کودکان با آسیب‌های مغزی

درمان‌ آسیب‌های مغزی، بسته به نوع و شدت آسیب، متفاوت است. مداخلات پزشکی ممکن است شامل جراحی، بستری طولانی‌مدت و درمان‌های دیگر مانند درمان‌های فیزیوتراپی، مشاوره، رفتاردرمانی، کاردرمانی و گفتاردرمانی باشند. اولین سال پس از آسیب، مهم تلقی می‌شود زیرا چشم‌انداز بهبودی در بلندمدت را در اختیارمان قرار می‌دهد.

برنامه آموزشی خاص برای کودکان با اختلال یادگیری
برنامه آموزشی کودکان با اختلال یادگیری

ایجاد یک برنامه آموزشی اختصاصی مناسب برای کودکانی که بر اثر ضربه‌مغزی دچار اختلال یادگیری شده‌اند مهم است. مربیان با پزشکانی که دانش‌آموز را درمان می‌کند، باید برای ایجاد برنامه انتقالی که به دانش‌آموز با ناتوانی یادگیری کمک می‌کند تا به کلاس درس برگردد؛ همکاری داشته باشند. همچنین برای هرکسی که با دانش‌آموزان کار می‌کند مهم است تا در طول سال اول درمان، به منظور تبادل اطلاعات و ایجاد راهکارهای مناسب و طراحی ساختارهای ویژه بر اساس نیازهای دانش‌آموز با اختلال یادگیری، ارتباطشان را ادامه دهند.


مقاله مرتبط: کمک به کودکان با اختلال یادگیری


شما والدین گرامی باید فرزند خود را بعد از ضربه به سر یا آسیب مغزی، از جوانب مختلف مورد بررسی قرار دهید تا اگر آسیب جسمانی یا اختلال یادگیری به دلیل ضربه ایجادشده است به سرعت شناسایی و برای درمان آن سریع اقدام نمایید. اگر این آسیب‌ها یا ناتوانی یادگیری مورد غفلت قرار بگیرد تأثیرات منفی گسترده‌ای بر زندگی و آینده فرزندتان خواهد داشت.

منبع: Verywellfamily