چرا بعضی ها زياد عذرخواهی می کنند؟

عذرخواهی کردن

يکی از آشنايانم مرد بسيار موفقی است؛ 2 فرزند بزرگ دارد و از زندگی با همسرش راضی است، تحصيلات عاليه دارد و از شغل و درآمدش گله‌ای ندارد. با اين وجود هميشه در حال عذرخواهی است. وقتی فراموش می کند آنچه را که همسرش خواسته تهيه کند يا دير به قرار کاری خود می رسد، عذرخواهی میکند.

مرکز روانشناسی اکسیر تمام خدمات خود از جمله مشاوره خانواده، مشاوره ازدواج، مشاوره طلاق، مشاوره جنسی و … را به افرادی که تحت پوشش بیمه بانک های طرف قرارداد اکسیر هستند رایگان ارائه می دهد. جهت کسب اطلاعات بیشتر اینجا کلیک کنید.

خودشيفتگی

بسياری از افراد گمان می کنند عذرخواهی نشانه ادب فرد است، اما اين هميشه درست نيست و در بعضی موارد نوعی ضعف نارسيسيستيک (خودشيفتگی) در آن نهان است. از نظر روان‌شناسان، برخی افرادی که هميشه در حال عذرخواهی هستند، اسير خود ستمگرشان هستند که هرگز از آن ها راضی نيستند. اين افراد در هر شرايطی خود را متهم می کنند و همين مساله باعث اضطراب آن ها می شود.

يکی ديگر از دوستانم خانمی است که نه آدم مضطربی است نه درون‌گرا و نه خشن! سال گذشته متوجه شد که همسرش از 5 سال پيش تاکنون زن دومی اختيار کرده است. اين موضوع او را خرد کرد. از آن زمان هميشه در شک و دودلی نسبت به تمام مسايل زندگی می کند و هميشه در حال عذرخواهی کردن است. او هميشه خود را متهم احساس می کند و تمام تقصيرها را به گردن می گيرد. گمان می کند حتما همسر خوبی نبوده که مردش به سمت ديگری گرايش يافته است. احساس حقارت، اين افراد را به سمت عذرخواهی از ديگران پيش می برد تا با اين کار به ديگران بقبولانند که مسئول هيچ‌چيز نيستند…

ریشه مشکل

ريشه اين خودتخريبی در کودکی هر انسانی نهفته است. وقتی والدين به تلاش‌های يک کودک بهای کافی نمی دهند و هميشه از او انتظار بهتر شدن دارند يا به دلايل پيش‌ پا افتاده او را تنبيه می کنند، باعث می شوند کودک خود را آن‌ طور که هست نبيند و دوست نداشته باشد، و هميشه به دنبال بهتر شدن برای جذب محبت آن ها باشد. روش تربيتی ای که در آن بيش از حد به کودک بها داده می شود نيز همين نتيجه را در بر خواهد داشت.

والدينی که مرتبا در حال ارزش گذاشتن به فرزندشان و تکرار مسايلی نظير اين هستند که تو مهربان، باهوش و زيبايی… به نفع فرزندشان قدم بر نمی دارند، بلکه او را برای شکست‌ خوردن آماده می کنند. اين کودکان به محض آن که در آينده در موقعيتی خطرناک و جدی قرار می گيرند، يا افسرده و گوشه‌گير می شوند يا با عذرخواهی کردن از ديگران عقب‌نشينی می کنند.

خجالت يا خشونت؟

هميشه تربيت در بروز اين رفتار موثر نيست. بيشتر مردم فکر می کنند فردی که اول عذرخواهی می کند شخصی مهربان و صميمی است، اما درحقيقت برخی از اين افراد اشخاص خجالتی ای هستند که با عذرخواهی دست پيش می گيرند تا با ديگری وارد بحث نشوند. اشخاصی که خلق‌ و‌ خوی تهاجمی دارند و نمی توانند عکس‌العمل خود را پيش‌بينی کنند نيز معمولا در برخوردهای ساده اول عذرخواهی می کنند چون می ترسند کنترل خود را از دست داده و با طرف مقابل درگير شوند.

در عذرخواهی تعادل حرف اول را می زند

برخلاف برخی افراد که در هر شرايطی برای معذرت خواهی پيش‌قدم می شوند، برخی افراد هرگز حتی وقتی مقصر هستند عذرخواهی نمی کنند. آن ها در دنيای درونی خود زندگی می کنند؛ دنيايی که ديگران در آن حضور ندارند يا اگر حضور دارند دست پايين هستند. عذرخواهی در شرايطی که ما باعث سلب آزادی ديگری يا صدمه ديدن به او باشيم، ضروری است و يکی از عوامل برقراری روابط اجتماعی محسوب می شود! البته قبل از معذرت خواهی بهتر است، مطمئن شويد که باعث آزار ديگری شده‌ايد يا خير؟ حتی اگر شک داريد، مي‌توانيد از طرف مقابل بپرسيد!

اما اگر هميشه بی دليل شما اول عذرخواهی میکنيد حتما به روان‌شناس يا روان‌پزشک مراجعه کنيد!

چگونه عذرخواهی کنیم؟

گاهی به زبان آوردن کلمه “متأسفم” به نظر غیرممکن می‌رسد. عذرخواهی کردن نشان‌دهنده مسئولیت‌پذیری شخص خطاکار، احترام به شخص مقابل و جبران کردن است. از نظر روان شناسی عذرخواهی نوعی پایان دادن به ماجراست.

معذرت‌خواهی، در عمل، آنقدرها كه فكر می‌كنیم، ساده نیست. عذرخواهی صحیح، راه و رسم خودش را دارد. یعنی اجزای مشخصی دارد كه اگر حق هر یك از این اجزا به درستی ادا نشود، احتمال شكست خوردن و پذیرفته نشدن معذرت‌مان كم نیست.

اول از همه باید در درون خودمان بپذیریم كه اشتباه كرده‌ایم و مسئولیت اشتباه‌مان را قبول كنیم. اما پس از این نكته ذهنی، نكات عینی دیگری هم هستند كه به كار بستن‌شان، تاثیر عذرخواهی را دوچندان می‌كند. در معذرت‌خواهی باید از اشتباه‌مان اسم ببریم. مثلا چنین كلماتی برای یك عذرخواهی مناسب نیستند: “اگر باعث آزارتان شده‌ام، ببخشید . . . ‌اگر به هر دلیلی از دست من دلخور شده‌ای، ‌معذرت می‌خواهم.” بهتر است كه اشتباهمان را هم ذكر كنیم، مثلا: “من اشتباه كردم كه پشت سرت حرف زدم، مرا ببخش.” اشاره به اینكه ما خودمان هم متوجه شده‌ایم عملی كه از ما سر زده، اشتباه بوده و باعث دلخوری فرد مقابلمان شده، مهم است: “من می‌دانم كه خندیدنم در كلاس باعث دلخوری‌ات شد و به همین خاطر، با تمام وجودم از تو معذرت می‌خواهم، مرا ببخش.”

گرفتن وقت مشاوره از اکسیر

88078585

88378753

عنصر دیگری كه یك عذرخواهی را موثر می‌كند، توضیح این مطلب است كه چرا و چگونه، این رنجش خاطر به وجود آمده. نباید بگذاریم ابهامات ذهنی فردی كه از ما رنجیده، سر جایش باقی بماند. یك توضیح خوب و صادقانه می‌تواند خیلی از این ابهامات ذهنی را رفع و رجوع كند. مثلا ممكن است توضیحاتمان چیزهایی از این قبیل باشد: “خسته بودم، حالم خوب نبود، ذهنم مشغول بیماری مادرم بود و . . . قول می‌دهم كه چنین اتفاقی تكرار نشود.”

بخش مهمی از توضیح ما باید به این نكته اشاره كند كه آنچه مرتكب شده‌ایم، عمدی نبوده و قصد توهین و بی‌احترامی نداشته‌ایم. این اشاره، به شخصی كه از ما رنجیده، اجازه می‌دهد كه دیگر در مقابل ما احساسِ راحتی كند و در برابرمان موضع خصمانه نگیرد. یك معذرت‌خواهی خوب، همچنین باید صادقانه و صمیمانه مطرح شود تا اثربخش باشد. تا زمانی كه ما به شرم و احساس گناه و پشیمانی خودمان اعتراف نكرده‌ایم، معمولا طرف مقابلمان متوجه نمی‌شود كه آیا ما از عملمان واقعا پشیمانیم یا نه. حس نگرانی و شرمندگی ما به هنگام عذرخواهی، به فرد مقابلمان می‌فهماند كه ما بیمناكیم مبادا رابطه‌ دوطرفه‌مان به هم بریزد و این اظهار شرمندگی، در واقع، یك احترام مضاعف به شخصی است كه از ما رنجیده است.

راهنمایی‌های کلی

نکات زیر را به یاد داشته باشید، در هر شرایطی در هنگام عذرخواهی کردن به شما کمک می‌کنند.

• پذیرفتن خطا: در نهایت مادرتان گلدان شکسته را خواهد دید و دوستتان فراموش کردن قرار را از یاد نخواهد برد. پس قدم اول برای هر عذرخواهی، پذیرفتن و اعتراف به اشتباه است.

• هم‌اکنون انجامش بده: گفتن “متأسفم” همیشه آسان نیست. پس از مرتکب شدن اشتباهی فوراً عذرخواهی کنید، در این صورت ذهنتان مغشوش نمی‌شود و سوءتفاهم پیش نمی‌آید.

• صادق باشید: واقعاً متأسفید؟ پس آن را ابراز کنید و به آن اعتقاد داشته باشید. یک عذرخواهی دروغین به راحتی قابل تشخیص است زیرا اکثر افراد بازیگرهای خوبی نیستند و تظاهر کردن کار آسانی نیست.

• احساسات دیگران را در نظر بگیرید: تنها افراد سنگدل از آزار دادن دیگران لذت می‌برند. به جای به نمایش گذاشتن احساس خود، ابتدا به احساسات دیگران توجه کنید. هم‌دلی، کلید برقراری مجدد رابطه‌هاست.

• حالت تدافعی به خود نگیرید: توهین کردن به افراد و انداختن تقصیر به گردن آن ها حالت دفاعی خوبی نیست. از دلیل تراشیدن، سرزنش دیگران و عوض کردن بحث پرهیز کنید. توجیه کردن نوعی توضیح است، نه عذرخواهی.

• بر روی زمان فعلی تمرکز کنید: به میان آوردن اختلافات و اشتباهات گذشته عادلانه نیست. نباید انتظار داشت که افراد درباره هرکاری که در گذشته به اشتباه انجام داده‌اند، معذرت‌خواهی کنند. به هر اتفاق به صورت مجزا نگاه کنید.

• رها کنید: انجام اشتباه به معنی به آخر رسیدن دنیا نیست. خود را سرزنش نکنید، و سعی کنید آنچه انفاق افتاده را فراموش کنید و ببخشید. بخشیدن و بخشیده شدن به نفع ماست، زیرا بر اساس تحقیقات استرس را کاهش می‌دهد و باعث افزایش سلامتی می‌شود.

راهنمایی برای شرایط خاص

خوب است که راهنمای بالا را در ذهن داشته باشید، اما در اینجا پیشنهاداتی برای شرایط خاص داریم…

عذرخواهی در محل‌کار

چگونه در محل‌کار عذرخواهی کنیم؟

حتی افراد محتاط نیز دچار اشتباه می‌شوند. چه حذف کردن ناخواسته‌ی یک ایمیل باشد، یا فراموش کردن جلسه، و یا یک اشتباه چشمگیر، همکاران و رئیستان شما را مسئول می‌دانند. بهترین راه این است که اشتباهات خود را قبول کنید و این نکات را بیاد داشته باشید:

– چه کنیم: با رئیستان، زمانی که درگیر کاری نیست، به طور خصوصی صحبت کنید.

– چه نکنیم: عذرخواهی خود را در یک جلسه عمومی، قبل از رویدادهای مهم و یا از طریق ایمیل مطرح نکنید.

– چه کنیم: مسئولیت‌ پذیر باشید و حرفه‌ای عمل کنید.

– چه نکنیم: افراد دیگر را سرزنش نکنید، از نا آگاهی به عنوان دلیل استفاده نکنید و رو راست باشید.

– چه کنیم: عذرخواهی را در قالب جملات مثبت ابراز کنید. عاشق کارتان هستید؟ به رئیستان بگویید. برای مثال: “از اینکه عضوی از این تیم هستم بسیار لذت می‌برم. ولی مرتکب اشتباهاتی شدم. اتفاقی که افتاد این بود که …”

– چه نکنیم: احساساتی عمل نکنید. تکرار جملات “احساس خیلی بدی دارم” یا “باورم نمیشه من این کارو کردم” دردی را دوا نمی‌کند.

– چه کنیم: برای جبران اشتباه خود بیشتر کار کنید.

– چه نکنیم: به طور پیوسته درباره تاسف خود صحبت نکنید. عمل کردن بهتر از حرف زدن است.