با زبان بدن ذهن هم دیگر را بخوانیم

شگفت انگیز است اگر بدانیم که چگونه می توان با زبان بدن ذهن هم دیگر را بخوانیم . در طی میلیون ها سال زندگی بشر جنبه های غیر کلامی ارتباطات او فقط از دهه ۱۹۶۰ میلادی به طور جدی مورد مطالعه قرار گرفته و عامه مردم از وجود آنها زمانی آگاه شدند که جولیوس فَست کتابی درباره زبان بدن منتشر کرد. این کتاب خلاصه ای از کارهایی بود که دانشمندان رفتارگرا تا آن زمان درباره ارتباط های غیر کلامی انجام داده بودند، و حتی امروزه بیشتر افراد از وجود زبان بدن و اهمیت آن در زندگی خود بی خبرند.

چارلی چاپلین و بسیاری از بازیگران دیگر فیلم های صامت پیشتازان مهارت های ارتباط غیر کلامی بودند، این مهارت ها تنها وسیله ارتباط بر روی صحنه بود. هر بازیگر بر اساس توانایی استفاده موثر از زبان بدن و اطوارها به بازیگر خوب یا بد تقسیم می شد. زمانی که فیلم های ناطق متداول شد و در نتیجه جنبه های غیر کلامی رفتار اهمیت خود را از دست داد بسیاری از بازیگران فیلم های صامت به فراموشی سپرده شدند و کسانی که مهارت های کلامی خوبی داشتند پا به عرصه ظهور نهادند.

مجموعه ای از حالت ها در زبان بدن

یکی از جدی ترین اشتباهاتی که ممکن است یک فرد کم تجربه مرتکب شود تفسیر یک حالت به طور مجزا و جدای از حالت ها و شرایط دیگر باشد . به عنوان مثال خاراندن سر ممکن است دلایل مختلفی از قبیل شوره سر، کک، عرق، تردید، فراموشی و یا دروغ گویی داشته باشد، و این بستگی دارد که این عمل همراه با چه رفتارهای دیگری در همان زمان اتفاق بیافتد، بنابراین ما باید همیشه مجموعه ای از حالات و رفتار را در کنار هم در نظر بگیریم.

زبان بدن نیز همچون هر زبان دیگری از واژگان، جملات و علایم نوشتاری تشکیل شده است، تنها زمانی که کلمات در کنار هم و در یک جمله به کار روند می توان معنی آنها را به طور کامل فهمید. حالات و اشارات هم به صورت جمله به کار می روند و بی شک حقایقی را درباره احساسات و نگرش های یک فرد بیان می کنند. فرد تیز بین و فهیم کسی است که می تواند جمله های غیر کلامی را خوانده و آنها را با جمله های کلامی هماهنگ سازد.

زبان اشاره در محیط

علاوه بر توجه به مجموعه حالت ها و هم خوانی کلام و حرکات بدن، تمامی حالت های اشاره ای باید در محیطی که در آن جاری می شوند مورد بررسی قرار گیرند. اگر به عنوان مثال در یک روز سرد زمستانی در یک ایستگاه اتوبوس شخصی دستها و پاهای خود را در هم گره زده و نشسته باشد، به احتمال بسیار زیاد به دلیل سرما است و نه حالت دفاعی. اما اگر مثلاً در پشت یک میز و در حالی که شما سعی می کنید ایده ای را مطرح کنید و یا کالایی را به او بفروشید چنین حالتی دارد به این معنی است که آن شخص در آن موقعیت، احساسی منفی یا دفاعی دارد.


مقاله مرتبط : نحوه دست دادن و شخصیت فرد


عوامل تاثیر گذار دیگر بر تفسیر

مردی که بسیار شل دست می دهد احتمالاً به داشتن شخصیتی ضعیف متهم می شود. اما اگر فردی ورم مفاصل داشته باشد این گونه دست دادن را احتمالاً به خاطر پرهیز از درد محکم دست دادن انجام می دهد. به همین گونه هنرمندان، موسیقی دان ها، جراحان و کسانی که کارهای ظریف انجام می دهند معمولاً ترجیح می دهند که دست ندهند، اما اگر مجبور شوند با کسی دست دهند معمولاً از دست دادن محکم اجتناب می کنند.

مقام و قدرت در زبان بدن 

ذهن خوانی از طریق زبان بدن

پژوهش های زبان شناختی نشان داده است که رابطه مستقیمی بین مقام، قدرت و جایگاه یک فرد در اجتماع با نوع واژگان مورد استفاده او وجود دارد. به بیان دیگر هر چقدر شخصی جایگاه اجتماعی یا مدیریتی بالاتری داشته باشد بهتر می تواند با استفاده از واژگان ارتباط برقرار کند. پژوهش های غیر کلامی نشان داده است که همبستگی زیادی بین تسلط یک فرد بر زبان گفتاری و میزان زبان اشاره ای که آن فرد در انتقال پیام به کار می برد وجود دارد. این بدین معنی است که موقعیت اجتماعی و قدرت یک شخص مستقیماً با تعداد حرکات بدنی و اشاراتی که او به کار می برد مرتبط است. فردی که جایگاه بالایی در اجتماع یا رده های مدیریتی دارد می تواند از زبان گفتاری بیشتری استفاده کند در حالی که فردی که تحصیلات کمتری دارد بیشتر بر زبان اشاره ای تکیه می کند.

جعل کردن زبان بدن

سئوالی که معمولاً مطرح است این است که آیا امکان دارد زبان بدن را جعل کرد؟ است، زیرا به دلیل فقدان تناسب بین حالت های زبان اشاره، «خیر» پاسخ این سئوال علامت های بسیار کوچک و کلمات به زبان آمده این کار ممکن نیست. به عنوان مثال، کف دست های باز نشان صداقت است اما هنگامی که یک دروغگو کف دست های خود را باز کرده و به شما لبخند می زند، نشانه های کوچک موجود در حالت او عدم صداقتش را آشکار می سازد. مردمک چشمان فرد دروغگو ممکن است کوچک شوند، یک ابرو ممکن است بالا برود یا گوشه دهان او ممکن است پرش داشته باشد و این نشانه ها با حالت کف دست های باز و لبخند صمیمانه متناقض اند. نتیجه این که گیرنده پیام احتمالاً چیزهایی را که می شنود باور نخواهد کرد.

به نظر می رسد مغز انسان ساز و کاری داشته باشد که هر گاه یک سری پیام های غیر کلامی ناهمخوان را دریافت می نماید آنها را با عنوان شیب یا انحراف ثبت می کند. هر چند مواردی وجود دارد که برای بدست آوردن امتیازاتی خاص، زبان بدن عمداً جعل می شود. بعنوان مثال مسابقات انتخاب زن نمونه سال را در نظر بگیرید که در آن هر یک از شرکت کنندگان می کوشد با اجرای حرکات بدنی را که یاد گرفته است احساس گرمی و صمیمیت را از خود بروز دهد و تا جایی که این فرد در این کارموفق باشدامتیازاتی را از داوران خواهد گرفت. اما حتی افراد خبره هم می توانند مدت زمان کوتاهی زبان بدن را جعل کنند با به عبارتی تظاهر کنند ولی بدن سرانجام نشانه هایی مستقل از اعمال هوشیارانه فرد از خود بروز خواهد داد. بسیاری از سیاستمداران در جعل زبان بدن برای جلب نظر و اعتماد رای دهندگان خبره اند و کسانی را که بتوانند چنین عملی را با موفقیت انجام دهند دارای کاریزما هستند.

به طور خلاصه جعل زبان بدن برای مدت طولانی مشکل است، اما یادگیری حالت های مثبت و به کارگیری آنها برای ارتباط با دیگران و حذف حالت های منفی مفید است. احساس راحتی کردن در کنار دیگران قابل پذیرش و تحمل بودن برای دیگران بسیار جالب است.

چگونه دروغ های موفقیت آمیز بگوییم

مشکل دروغ گویی این است که ذهن نیمه هوشیار ما بطور خودکار و مستقل از دروغ های کلامی ما عمل می کند، بنابراین زبان بدن دروغ ما را آشکار می سازد. به همین دلیل است که افرادی که بندرت دروغ می گویند، صرف نظر از اینکه دروغ آنها چقدر واقعی و متقاعد کننده بنظر برسد به سادگی لو می روند. زمانی که آنها شروع به گفتن دروغ می کنند، بدنشان نشانه های متناقضی را از خود بروز می دهد و این نشانه ها این احساس را به وجود می آورند که این فرد حقیقت را نمی گوید. در حین گفتن دروغ ذهن نیمه هوشیار انرژی عصبی از خود منتشر می کند که به عنوان حالتی در انسان نمود پیدا می کند که با گفته های فرد دروغ گو در تناقص قرار می گیرد. افرادی چون سیاستمداران، وکلا، بازیگران، و مجریان تلویزیونی که شغل آنها ایجاب می کند دروغ بگویند، حالت های بدنی خود را پالایش کرده اند به حدی که تشخیص دروغ گویی آنها برای مردم عادی مشکل بوده و به سادگی به دام آنها می افتند.


مقاله مرتبط : ۱۰ راه کار برای ارتباط غیر کلامی با دیگران


آنها دروغ های خود را به دو روش پالوده می کنند. اول سعی می کنند و تمرین می کنند احساس خود را با حالت صحیح تطبیق دهند، اما این کار در دراز مدت و با گفتن دروغ های بی شمار موفقیت آمیز خواهد بود. دوم، آنها می کوشند بیشتر حالات خود را چه مثبت و چه منفی در هنگام دروغ گویی حذف کنند، اما این کار هم بسیار دشوار است.

این آزمایش ساده را یک بار امتحان کنید. به دوست خود یک دروغ عمدی بگویید و آگاهانه تلاش کنید تا حالت های بدن خود را سرکوب کرده و از چشم دیگران پنهان کنید. حتی هنگامی که حالت های بدنی اصلی را سرکوب می کنید، حالت های کوچک و جزیی از بدن شما منتشر خواهد شد. این حالت های جزیی عبارتند از لرزش ماهیچه های صورت، باز شدن و بسته شدن مردمک چشم، عرق کردن پیشانی، قرمز شدن گونه ها، بالا رفتن تعداد پلک زدن و نشانه های جزیی بسیار دیگر که دروغ گویی را بر ملا می سازد. تحقیقی که با استفاده از دوربین های کم سرعت انجام شده نشان می دهد که این حالت های جزیی می توانند در کسری از ثانیه اتفاق بیافتند و تنها افراد خبره و متخصص می توانند این حالت ها را مشاهده کنند.

بهترین مصاحبه گران و فروشندگان کسانی هستند که توانایی ناخودآگاه خود در تشخیص این حالت های جزیی را در یک برخورد چهره به چهره افزایش داده اند. بنابراین برای اینکه یک فرد بتواند بطور موفقیت آمیزی دروغ بگوید باید قادر باشد بدن خود را پنهان و دور از چشم دیگران نگه دارد. به همین دلیل است که در بازجویی های پلیس متهم را در یک مکان باز و یا در زیر نور چراغ قرار می دهند به گونه ای که تمامی بدن او برای بازجویان قابل رویت باشد. بطور طبیعی اگر شما پشت یک میز نشسته باشید و قسمتی از بدنتان ناپیدا باشد، یا به یک دیوار یا پنجره بسته خیره شوید دروغ گفتن آسان تر خواهد بود.

گشادگی و صداقت

در طول تاریخ، دستان باز نشانه حقیقت، صداقت، وفاداری وتواضع بوده است. بسیاری از سوگندها در حالی یاد می شوند که کف دست بر روی قلب قرار دارد و هنگامی که کسی در دادگاه شهادت می دهد کف دست خود را باز و در هوا نگاه می دارد، کتاب مقدس را در دست چپ نگاه داشته و کف دست راست خود را به گونه ای بالا نگه می دارد که اعضای دادگاه آن را ببینند.

گشادگی و صداقت در زبان بدن

در برخورد های روازنه، مردم معمولاً در دو موقعیت کف دست خود را باز نگه می دارند. یکی کف دست رو به بالا است که مشخصه یک فرد گدا است که از شما تقاضای پول یا غذا می کند و دیگری کف دست به سمت پایین است که به معنی محدود کردن و کنترل کردن و پایین آوردن است. یکی از مهمترین روش ها برای تشخیص صداقت افراد نشانه های کف دست است. انسان ها برای نشان دادن صداقت و تواضع خود کف دست هایشان را نشان می دهند.

این عمل نیز مثل بسیاری دیگر از حرکات زبان بدن کاملاً ناآگاهانه است هنگامی که کودکی دروغ می گوید یا چیزی را پنهان می کند. معمولاً دستان خود را در پشت سر پنهان می کند به همین گونه هنگامی که شوهری که شب را با دوستان خود به گردش رفته، و می خواهد این کار خود را از همسرش پنهان کند معمولاً دستان خود را در جیب فرو برده و یا در زیر بغل خود می گذارد و سعی می کند کار خود را توضیح دهد. بنابراین پنهان کردن دست ها ممکن است به همسر بفهماند که شوهرش حقیقت را پنهان می کند. فروشندگان معمولاً وقتی می خواهند درستی دلایل نخریدن کالایشان توسط مشتری را بیازمایند به دست های خریدار نگاه می کنند.

سه نوع حالت کف دست وجود دارد که عبارتند از: کف دست روبه بالا، کف دست رو به پایین و کف دست بسته در حالیکه انگشت اشاره باز است. به شخصی می گویید جعبه ای را برداشته و آن را به مکان دیگری در همان اطاق منتقل کند. فرض میکنیم که شما از همان لحن صدا، همان کلمات وهمان حالات چهره استفاده کرده و فقط وضعیت کف دست خود را تغییر می دهید. حالت کف دست رو به بالا به عنوان یک حالت متواضعانه و غیر تهدید آمیز و یادآور حالتی است که یک گدا در خیابان به کار می برد. کسی که از اوخواسته شده جعبه را جا به جا کند، احساس نخواهد کرد که این تقاضا با فشار و از موضع برتری انجام شده و در نتیجه احساس تهدید نخواهد کرد.

وقتی که کف دست رو به پایین باشد بیانگر نوعی اقتدار است. شخصی که از او درخواست شده تا جعبه را جابه جا کند احساس خواهد کرد که به او دستور داده شده و بنابراین یک احساس منفی در او ایجاد خواهد شد. به عنوان مثال، اگر فرد مورد نظر همکار و هم رتبه شما باشد احتمال دارد که تقاضای شما را انجام ندهد. اگر آن شخص زیر دست شما باشد این فرمان را اجرا خواهد کرد زیرا شما ما فوق او هستید.

دست به شکل مثلث بسته است و فقط انگشت اشاره باز است که به طور نمادین فرد مورد نظر را وادار به اطاعت می کند. این حالت آزار دهنده ترین حالتی است که یک فرد می تواند در ارتباط با دیگران به کار برد.

نگهبان دهان در زبان بدن

نگهبان دهان در زبان بدن

نگهبان دهان یکی از معدود حالتهایی است که در بزرگسالان نیز به اندازه کودکان آشکار است. دست دهان را می پوشاند و شست بر روی گونه فشار داده می شود در حالیکه مغز در حالت نیمه هوشیار به آن یاد می دهد تا بکوشد سخنان گول زننده را سرکوب کند بعضی وقت ها ممکن است این حالت با چند انگشت بر روی دهان یا حتی یک مشت بسته بر روی دهان اجرا شود، اما معنی آن یکسان است. بسیاری از افراد سعی می کنند حالت نگهبان دهان را با یک سرفه دروغین پنهان کنند اگر کسی که مشغول صحبت کردن است از این حالت استفاده کند، نشان دهنده دروغگویی او است. اگر در حالی که به سخنان شما گوش می کند دهان خود را با دست بپوشاند، نشان می دهد که او احساس می کند شما دارید دروغ می گویید. یکی از ناخوشایند ترین صحنه ها برای یک سخنران این است که ببیند شنوندگان از این حالت استفاده کرده اند. در چنین حالتی باید به سخنان خود پایان داد، و یا اینکه از آنها خواست تا اگر انتقادی یا اعتراضی به سخنان شما دارند ابراز کنند یا اگر سئوالی دارند بپرسند.

لمس کردن بینی در زبان بدن

لمس کردن بینی در واقع یک شکل پیشرفته پنهان کردن حالت نگهبان دهان است. این حالت ممکن است از چند مالش آرام بینی و یا یک لمس سریع تقریباً غیر قابل تشخیص آن، تشکیل شده باشد. برخی خانم ها برای پاک نشدن آرایش چهره خود با احتیاط چند ضربه آرام به بینی خود می زنند. یک توضیح برای علت لمس کردن بینی این است که، در حالی که فکر منفی وارد مغز می شود، حالت نیمه هوشیار مغز به دست دستور می دهد تا جلوی دهان را بگیرد اما در آخرین لحظه برای اینکه این عمل کمتر مشهود باشد، دست از سمت چهره دور شده و به جای آن بینی با سرعت لمس می شود.


مقاله مرتبط : چگونه زبان بدن خود را بهبود ببخشیم


لمس کردن بینی در زبان بدن

توضیح دیگر این است که دروغگویی باعث احساس سوزش در پایانه های عصبی بینی شده و خاراندن بینی بدین علت است. اما غالباً سئوال می شود اگر کسی واقعاً بینی اش بخارد چه؟ پاسخ این است که کسی که بینی اش بخارد برای برطرف کرن خارش آن با فشار بینی خود را می مالد و یا می خاراند، اما در حالت دروغگویی این مالیدن با خاراندن بینی بسیار سبک است. این حالت هم مثل حالت نگهبان دهان می تواند هم توسط گوینده و هم توسط شنونده مورد استفاده قرار گیرد.

مالیدن چشم در زبان بدن

مالیدن چشم در زبان بدن

این حالت در واقع تلاش مغز برای جلوگیری از دیدن اعمال ناشایست از قبیل حقه بازی، دروغ گویی و شک است. انسان ها معمولاً در هنگام دروغ گویی چشم هایی خود را شدیداً می مالند و اگر دروغ خیلی بزرگ باشد معمولاً چشمان خود را به نقطه ای دور و یا به کف اطاق می دوزند.

خاراندن گوش در زبان بدن

خاراندن گوش در زبان بدن

این حالت در واقع کوششی از جانب مغز برای جلوگیری از شنیدن کلمات ناصحیح است. این حالت شکل تغییر یافته دو دست روی گوش گذاشتن کودکان است. گونه های دیگری از مالیدن گوش شامل فرو کردن انگشت در سوراخ گوش ها یا خم کردن لاله گوش بر روی سوراخ ها و پوشاندن آنهاست. حالت آخر نشانه این است که شنونده به اندازه کافی گوش داده و دیگر تمایلی به گوش دادن ندارد و در عوض می خواهد صحبت کند.

خاراندن گردن در زبان بدن

در این حالت انگشت اشاره دستی که با آن می نویسید ناحیه زیر گوش و یا یک طرف گردن را می خاراند. نکته جالب این است که شخص معمولاً حدود پنج بار این کار را تکرار می کند. این حالت نشانه ای از شک و تردید است و معمولاً مشخصه افرادی است که می گویند «مطمئن نیستم موافق باشم» این حالت به ویژه هنگامی که زبان کلامی آن را نقص کند، مثلاً وقتی شخصی می گوید می فهمم چه احساسی دارید بسیار جالب است.

کشیدن یقه در زبان بدن

تحقیقات نشان داده است که دروغ گفتن باعث ایجاد نوعی احساس سوزش و خارش در ناحیه صورت و گردن می شود و برای فرو نشاندن آن به مالیدن یا خاراندن آن قسمت نیاز است. بنظر می رسد که این دلیل قانع کننده ای باشد برای اینکه چرا برخی افراد هنگامی که دروغ می گویند یقه خود را می کشند. در واقع وقتی کسی دروغ بگوید ومتوجه شود که به او شک کرده اند در ناحیه گردن عرق می کند. البته کشیدن یقه در هنگام خشم شدید و درماندگی هم به منظور راحت تر نفس کشیدن به کار می رود.

انگشتان در دهان در زبان بدن

انگشتان معمولاً موقعی که انسان زیر فشار باشد در دهان گذاشته می شوند. این حالت در واقع یک تلاش ناخود آگاه برای احساس امنیت به شیوه کودکی است که سینه مادر خود را می مکد. کودکان و نوجوانان انگشت شست خود را جایگزین
سینه مادر می کنند و بزرگسالان چیزهایی از قبیل سیگار، پیپ، قلم را علاوه بر انگشتان خود در دهان قرار می دهند. در حالی که بیشتر حالت های دست بر دهان نشانه دروغگویی و گول زنندگی است، اما گذاشتن انگشت در دهان نشان دهنده نیاز درونی به امنیت خاطر و اطمینان است. در هنگام بروز چنین حالتی باید به فرد مورد نظر اطمینان خاطر و آرامش داد.

خاراندن سر و ضربه زدن به آن در زبان بدن

یکی از حالت های رایج در هنگام دروغ گفتن، مالیدن پشت گردن با کف دست است شخصی که در حال دروغ گفتن است معمولاً از نگاه کردن به دیگران طفره رفته و به پایین نگاه می کند. البته این حالت به هنگام عصبانیت و درماندگی هم به کار می رود. البته در این حالت ابتدا فرد مورد نظر با کف دست خود ضربه ای به پشت گردن زده و سپس شروع به مالیدن آن می کند. تصور کنید که مدیری از کارمند خود می خواهد که کاری را انجام دهد و کارمند فراموش می کند.

وقتی مدیر از کارمند می پرسد که نتیجه چه شد؛ کارمند فراموشکاری خود را با زدن ضربه ای با کف دست به سر خود (پیشانی یا پشت گردن) نشان می دهد، گویی که به طور نمادین خود را تنبیه می کند. اگر چه زدن بر سر فراموشکاری را نشان می دهد، اما همچنین نشان دهنده احساسی است که آن فرد نسبت به شما و موقعیت خودش دارد.

اگر او به پیشانی خود ضربه بزند نشانه این است که ترسی از این وضعیت ندارد، اما اگر ضربه را به پشت گردن خود بزند نشانه این است که از عواقب این فراموشی می ترسد. کسانی که بنابر عادت پشت گردن خود را می مالند بیشتر دیدگاه های منفی و انتقادی دارند، و کسانی که پیشانی خود را می مالند بیشتر انسان های سرخوش و بی خیال هستند.

مشاوره تلفنی مرکز مشاوره اکسیر