بدبینی در زندگی مشترك آفت استReviewed by مرکز مشاوره اکسیر on Jul 5Rating: 5.0بدبینی در زندگی مشترك آفت استبدبینی و سوءظن در شكل شديد آن يك اختلال رواني است كه فرد بيمار تفسير غلطي از رفتار ديگران دارد و در واقع فرد احساس مي كند چيزي را كه مي بيند يا مي شنود واقعيت ندارد و با چيزي كه در پشت صحنه وجود دارد متفاوت است.

بدبینی

بدبینی و سوءظن در شكل شديد آن يك اختلال رواني است كه فرد بيمار تفسير غلطي از رفتار ديگران دارد و در واقع فرد احساس مي كند چيزي را كه مي بيند يا مي شنود واقعيت ندارد و با چيزي كه در پشت صحنه وجود دارد متفاوت است. بدبینی باعث تشويش، استرس و عصبانيت است كه در مكاتب روان پزشكي معاصر به سه دسته تقسيم مي شود.

انواع سوء ظن و بدبینی

1- اختلال شخصيت بدبینی: فرد مبتلابه همه چيز و همه كس به ديده شك و ترديد مي نگرد و حالت دفاعي به خود گرفته و آنها را تهديدآميز تلقي مي كند.

2- اختلال هذياني يا هذيان بدبینی: در اين اختلال، بيمار تصور مي كند كه تحت تعقيب است يا كسي مي خواهد او را بكشد يا مسموم كند، تعدادي از اين بيماران، دچار هذيان حسادت يا خودبزرگ بيني مي شوند.

3- بيماري اسكيزوفرنيا از نوع پارانوييد يا بدبینی مفرط: فرد مبتلابه اين نوع گروه داراي اوهام گزند و آسيب رساني هستند.

علت سوءظن

از لحاظ علت شناختي بيماري بدبيني، هم خانواده، الگوهاي اجتماعي و زيست شناختي هر كدام به سهم خود در اين بيماري نقش دارند كه متاسفانه هيچ چيز مثل بدبيني در خراب كردن يك رابطه مخصوصا در زندگي مشترك قدرتمند نيست. فرد بدبين به خود و شريك زندگي اش صدمه مي زند و جايي براي محبت و علاقه باقي نمي گذارد كه ناخودآگاه اين رابطه به سمت سردي روي مي آورد.

اين افراد داراي شخصيت كنترلي گر مي باشند كه مدام در حال چك كردن همسرشان هستند. اين نوع بيماري شايع زندگي در جوامع شرقي از گذشته هاي دور است به گونه اي كه فرد نسبت به همسر خود و رفتارش دچار كج فهمي مي شود. سقراط، فيلسوف يوناني جمله بسيار زيبايي در اين رابطه از خود به يادگار گذاشته كه جاي بسي تامل دارد: زماني كه به شرق سفر كردم دو بيماري را زياد ديدم يكي بدبینی در مردان و ديگري وسواس در زنان. در رابطه با ويژگي هاي فرد بدبين، نحوه تعامل با فرد بدبين در زندگي زناشويي و راه مقابله و درمان با اين اختلال، مصاحبه اي با هراير دانليان، كارشناس ارشد روان شناسي باليني و مشاور روان درماني انجام داده ايم كه در زير مي خوانيد.


مقاله مرتبط: روش‌های ساده مثبت اندیشی

مقاله مرتبط: چطور وقتی همه بدبین هستند ما خوشبین باشیم


فرد بدبين داراي چه خصوصياتي است؟

در كل بدبینی به معناي عدم قطعيت است. اينكه فرد نمي تواند حقيقت را قبول كند. البته ما با دو گروه افراد بدبين مواجه هستيم؛ يكي افرادي كه ممكن است در طول زندگي شان دچار بدبيني شوند و در حالت طبيعي دانستن و ندانستن قرار گيرند كه فرد با آگاهي مي تواند به قطعيت برسد اما گروه دوم شامل همان افرادي مي شود كه رگه شخصيتي بدبینی شان غيرقابل كنترل است و فرد در حالت ترس به سر مي برد و به دليل ترس و اضطراب دچار حالت توهم يا همان پارانوييد مي شود.

خصوصيات و نشانه هاي فرد بدبين را مي توان اين گونه برشمرد: فرد بدبين به نكات منفي بسيار توجه دارد و نكات ريز و كوچك را خوب مي بيند. هميشه داراي عدم اطمينان است و خودش را از همه مسايل مبرا مي داند و حق به جانب است كه گاهي ممكن است همراه با خودشيفتگي باشد و همچنين از مكانيسم هاي رواني بسياري استفاده مي كند و به شدت پرخاشگر است.

آيا ويژگي هاي ارثي و عوامل زيست شناختي در بروز اين بيماري نقش دارند يا اكتسابي هستند؟

در يك جمله پاسخ را خلاصه مي كنم. وراثت باعث آمادگي اختلال در فرد مي شود و محيط محرك آن به شمار مي رود.

چرا امروزه بدبینی در زندگي زناشويي نمود بيشتري پيدا كرده و عده اي اين رفتار را يك رفتار عادي تلقي مي كنند كه بايد در زندگي مشترك وجود داشته باشد؟

متاسفانه در زندگي مشترك امروزي، بدبيني بسيار ديده مي شود كه از طرف زن يا مرد نمايان است. مشاوره قبل از ازدواج به اين مساله بسيار كمك مي كند كه فرد در اول نسبت به خود آگاهي داشته باشد و سپس وارد رابطه جدي شود و آن هنگام است كه مي تواند از يك رابطه مطمئن برخوردار باشد، البته بايد در اوايل به زنان و مردان حق بدهيم كه به دليل عدم شناسايي هم هرچند كه سال هاي دوران نامزدي و آشنايي شان طولاني باشد اما تا زماني كه به اصطلاح زير يك سقف نروند ممكن است دچار بدبینی و شك شوند كه در اين مورد، اين خودآگاهي كه در اول عرض كردم در اينجا مي تواند به زندگي زناشويي كمك كند. خب، زن يا شوهر ممكن است نسبت به يك امري شك كنند، در درجه اول سوالشان را مي پرسند و با توجه به خود آگاهي آن را هضم مي كنند و به واقعيت مي رسند.

از نكات مهم و قابل تامل اين است كه آموزش قبل از ازدواج بهترين حالتش زماني است كه هيچ فردي در زندگي طرف مقابل وجود نداشته باشد به خصوص در زمينه همه رگه هاي شخصيتي كه ممكن است زندگي زناشويي آسيب برساند، بسيار مهم است.

در چه سال هايي از زندگي، اين بدبینی خود را نشان مي دهد؟

از لحاظ كمي مي توان گفت؛ در دو سال اول زندگي مشترك كه بسيار هم طبيعي است هر كدام از دو طرف وقتي دچار سوءظن شد با پرسيدن سوال آن را حل مي كند و به قطعيت مي رسد اما از لحاظ كيفي مي توان به شدت و عمق آن در ادامه زندگي اشاره كرد. كلادر جامعه ما، گذشته همسرمان برايمان بسيار مهم است و بدبینی يا سوءظن در درجه اول از گذشته همسرمان آغاز مي شود.

به نظر شما آيا در زندگي زناشويي بايد كنترل وجود داشته باشد؟

ما به عنوان همسر در زندگي مشترك حق داريم كه بدانيم در زندگيمان چه مي گذرد. وقتي با مساله اي مواجه مي شويم كه برايمان سوءظن يا بدبینی پيش بيايد بايد با شريك زندگيمان در ميان بگذاريم كه بتوانيم به قطعيت برسيم و نسبت به دانستن امري ناخوشايند خود را آماده كنيم.

اگر شريك زندگي، موبايل همسرش يا ايميل هايش را چك كند، باعث مي شود كه فرد را بدبين تلقي كند؟

اين نوع چك كردن يكي از روش هايي هست كه اگر ما با پرسيدن و سوال كردن از طرف مقابل به قطعيت نرسيديم استفاده مي كنيم كه به نظر من اين روش، جزو روش هاي اوليه و پيشنهادي نيست ولي به عنوان روش نهايي براي اثبات آنچه كه ذهن مان را درگير كرده مناسب است. اين امر اگر چندين بار در صورت ايجاد سوءتفاهم پيش بيايد باعث زدن انگ بدبيني به فرد نمي شود اما اگر بخواهد مداوم باشد و فرد با آنها هم به قطعيت نرسد، بايد قبول كنيم كه شريك زندگيمان شكاك است.

آيا بدبيني و تعصب با هم در ارتباط هستند، چون عده اي بدبینی شان را با تعصب توجيه مي كنند؟

تعصب در روان شناسي به معناي فكر غيرمنطقي است كه با موقعيت متناسب نيست اما بدبيني به معناي آن است كه من مي ترسم آن اتفاقي را كه دوست ندارم، بيفتد و دليل واقعي و منطقي براي آن ندارم. البته فرد بدبين هيچ وقت خودش را با تعصب توجيه نمي كند بلكه همسر يا طرف مقابلش است كه طرف بدبين را متعصب مي نامد.


مقاله مرتبط: سبک اسناد بدبینانه و افسردگی


خانواده چه سهمي مي تواند در بدبینی فرزندش در آينده داشته باشد؟

دو اختلال اگر در والدين وجود داشته باشد در آينده فرزندانش تاثير مخربي به جا مي گذارد كه شامل شكاكيت و بدبینی و وسواس است.
چون اين دو اختلال، كنترل گر است و اين تاثيرات در بزرگسالي فرزند نمود پيدا مي كند. پس مي توان گفت؛ خانواده در بدبين بودن فرزندش بسيار نقش داد.

عده اي از زوج ها، مشكل بدبيني در همسرشان را با داشتن علاقه زياد همسر به خود اشتباه مي گيرند؛ نظر شما به عنوان يك مشاور در اين رابطه چيست؟

بله؛ همينطور است. در مراجعه كنندگان هر روز اين امر را از نزديك مي بينم. در اينجا باز هم بايد گفت؛ آموزش پيش از ازدواج براي اين است كه ما با رگه هاي شخصيتي افراد آشنا شويم و بدانيم كه اين رفتار همسرمان، نشان دهنده علاقه و توجه به ما نيست. پيشنهاد من به جوانان اين است كه قبل از ازدواج، اگر اين شكاكيت و بدبینی را در طرف مقابلشان مي بينند از ازدواج با آنها دوري گزينند چرا كه هر خصلتي قابل رفع است غير از بدبيني.

چطور اين موضوع غيرقابل رفع است، يعني حتي با مشاوره هم جواب نمي گيرند؟

رگه شخصيتي بدبینی در اين افراد بسيار قوي است و چون به نوعي دچار خودشيفتگي هم هستند و به اين زمينه هم بينش ندارند، به دنبال كمك هم نيستند. آن كسي كه بايد مشاوره و تحت روان درماني قرار گيرد شريك فرد بدبين است.

پس راه مقابله با اين اختلال در زندگي زناشويي چيست؟

يكسري الگوهاي رفتاري وجود دارد كه همسر فرد بدبين بايد آنها را رعايت كند كه شامل:
رفتارشان با همسرشان باثبات و بااقتدار باشد.
بحث كلامي نداشته باشند.
وارد بازي هاي طرف مقابل نشود.
حساسيت هاي خود را نشان ندهند.
اگر اين افراد با رعايت الگوهاي رفتاري فوق به نتيجه نرسيدند بايد از مشاوره كمك گيرند.

پس ممكن است اين بدبيني و سوءظن باعث ازهم پاشيدگي ازدواج شود؟

اگر در زندگي مشترك، يكي از دو نفر نسبت به هم بدبینی شديد داشته باشند، ديگر رابطه اي باقي نمي ماند و فقط انگار اين دو نفر همديگر را دارند اذيت مي كنند. رابطه زناشويي بهنجار رابطه اي است كه دو طرف نسبت به هم اطمينان و اعتماد دارند. بدبيني در زندگي مشترك يك آفت است كه باعث خشم طرف مقابل مي شود.

از چه عواملي كه در زندگي مشترك باعث بدبینی مي شود، بايد پرهيز كرد؟

در زندگي زناشويي، اصل بر صداقت، تعهد و صميميت است و اگر اين موارد وجود نداشته باشد اسم اين رابطه، زندگي نيست. ايجاد ابهام و پاسخ ندادن به آن، توجه نكردن به علايق و مسايلي كه براي فرد مقابل مهم است؛ به عنوان مثال اگر روز تولد همسرمان را فراموش كنيم و در كل بايد به قلق هاي يكديگر توجه كنيد. من در كلاس ها و مشاوره هايم بارها گفتم كه زنان و مردان بايد در زندگي مشترك يك قرارداد بنويسيد.

در پايان مي گويم اگر هر كداميك از زوجين نسبت به امري در زندگي شك دارند و باعث ابهام برايشان شده از طرف مقابل شان سوال بپرسند و سعي كنند براي اين كار از سوالات انعكاسي و بدون تهديد استفاده كنند.