اختلال دفعی

اختلال دفعی کودکان یکی از مهم‌ترین مسائل دوران کودکی و از عمده‌ترین نگرانی‌های احتمالی خانواد‌ه‌هاست. تلاش در جهت آموزش آداب مربوط به دفع، معمولاً از یک سالگی کودک شروع و تا ۵/۲ سالگی ادامه می‌یابد.

هرچند این آموزش به عوامل مختلفی همانند هوش، پختگی اجتماعی، فرهنگ و تعاملات کودک و والدین بستگی دارد و گسترش توانائی کنترل کودک در طی زمان به ترتیب کنترل مدفوع در شب، کنترل مدفوع در روز، کنترل ادرار در روز و کنترل ادرار در شب پدیدار می‌شود، امّا به هرحال، کودکانی وجود دارند که در دفع ادرار یا مدفوع خود دچار اختلال هستند.

تقسیم بندی اختلال دفعی کودکان

در DSM IIIR اختلال دفعی به دو گروه عمده بی‌اختیاری کارکردی مدفوع و بی‌اختیاری کارکردی ادرار تقسیم می‌شد. درحالی‌که در DSM IV با حفظ همان طبقه‌بندی واژه کارکردی در نام‌گذاری این اختلال‌ها حذف شده و اختلال‌های دفعی تحت عنوان بی‌اختیاری مدفوع و بی‌اختیاری ادرار مورد بحث قرار گرفته است.

سبب شناسی اختلال دفعی در مدفوع

درادامه چند نظریه را در سبب شناسی اختلال دفعی کودکان برسی می کنیم.

دیدگاه روانکاوی

اولین نظریه از دیدگاه روانکاوی است که فروید بنیان‌گذار آن است. از نظر روانکاوان، کودک خردسال می‌تواند از این راه پدر و مادرش را راضی نماید و یا انتقام از آنها در رقابت با کودک کوچکترتوجه آن‌ها را جلب نماید و همچنین گاهی با حفظ مدفوع می‌خواهد لذت ببرد به منظور ارضای تمایلات برآورده نشده اش و یا کودک از طریق دفع مدفوع احساس ترس از دست دادن چیزی را دارد که در نهایت این‌گونه کودکان دربزرگسالی رفتاری صرفه‌جو و لجوج و منظم و,وسوساسی پیدا می‌کنند.


مقاله مرتبط: روانکاوی چیست؟


دیدگاه رفتاری

نظریه دوم که رویکرد رفتاری می‌باشد؛ افراد این گروه معتقد هستند که کودک آموزش استفاده از توالت را نیاموخته و یا غلط آموخته و یا این امر را وسیله‌ای برای برانگیختن واکنش حتی منفی والدین می‌داند و همچنین ممکن است نتیجه رفتارهای اجتنابی مانند ترس از توالت رفتن مانند درد هنگام یبوست و غیره باشد.

دیدگاه روانپویشی

نظریه سوم دیدگاه جدید روان پویشی است که اختلال دفعی را در دو معقوله بیان می کند(سورز):

  • شرطی شدن ناتوانی:بیشتر اوقات درطبقه کم درآمد جامعه ناشی ازمحرومیت ها ودرطبقه مرفه جامعه مجاز شناختن عمل ناشی میشود.
  • فروپاشی رابطه مادر و فرزند:نبود مادر به هر دلیل(مرگ.طلاق والدین.مسافرت طولانی.بیماری مادر وبستری شدن طولانی وی و….)ویاقطع ارتباط عاطفی.

البته ازنظرسورز اختلال دفعی میتواند دلایل دیگرهم داشته باشد

۱) عامل فشاربیرونی باشد(تولد یک فرزند دیگر)

۲)عامل فشار درونی باشد(ازنوع جنسی یا ادیپی یا روانی باشد)


مقاله مرتبط: نظریه های روان درمانی


دیدگاه آدلر

نظریه چهارم از دیدگاه آدلر است او معتقد است که ناتوانی درکنترل دفع و یا اختلال دفعی یک حقارت ذاتی است وبه علاوه همه اعضای بدن انسان به یک اندازه توانایی ندارد وهر کس ممکن دریکی از اعضای خود ضعف سرشتی داشته باشد.بنابراین کودک مبتلا به عدم کنترل دفع دچار حقارت عضوی در دستگاه پیشاب خود است.از نظر او انسان ممکن است مبتلا به چند حقارت عضوی باشد.

دیدگاه فیشر

نظریه پنجم دیدگاه فیشر و فراری است که معتقد به ارثی بودن اختلال دفعی هستند.ازنظر آنها۵۲%موارد یک یاچند تن از اعضای خانواده مبتلا به این مشکل هستند و ۸۰%موارد پدر یا مادر مبتلا به یکی از ناراحتی های عصبی-روانی بوده اند ویا در کودکی مبتلا به اختلال دفع بوده اند لذا پیش بینی مشود که این افراد تأخیر رشد اعصاب مثانه را به ارث میبرند.((این دیدگاه هنوز ثابت نشده))

دیدگاه گودمن

نظریه ششم دیدگاه گودمن و مایکلز ارتباط زیادی بین عدم کنترل دفع ومکیدن شصت،جویدن ناخن لکنت زبان وخشم کودکانه به علاوه در همین تحقیقات بین عدم کنترل دفع و بزهکاری افراد رابطه وجود دارد. در تاریخچه مردان بزهکار شب ادراری به فراوانی دیده شده. درواقع بین شب ادراری وبزهکاری رابطه وجود دارد زیرا منشأ بعضی از دلایل آنها یکی بوده (آشفتگی محیط خانه.نا امنی.اختلالات روانی کودک)

علت اختلال دفعی

شیوع اختلال دفعی (همه گیرشناسی)

بروز این ناتوانی بین ۵ تا ۱۵%کودکان گزارش شده که ۵% شامل کودکانی است که همیشه این ناراحتی رادارند و ۱۵%شامل کودکانی است که گهگاهی دچار این مشکل می‌شوند. درباره فراوانی این اختلال در پسران ۶۲% و دختران ۳۸% مبتلایان را تشکیل می‌دهند. تعداد کودکان شب ادراری اولیه ۸ تا ۹ برابر شب ادراری ثانویه است.
شیوع بی اختیاری ادرار در کودکان ۵ ساله تقریبا ۵ تا ۱۰ درصد, در ۱۰ ساله ها حدود ۳ تا ۵ درصد و درا فراد ۱۵ سال یا بزرگتر تقریبا ۱ درصد است.
در حدود ۷۵ درصد همه کوکادنی که به این بیماری مبتلا هستند سابقه این اختلال در یکی از خویشاوندان درجه اول آنان یافت می‌شود. خطر اختلال بی اختیاری ادرار در فرزندانی که والدین آنها خود سابقه این اختلال را داشته ۵ تا ۷ برابر بیشتراست.

بیشتر کودکانی که این اختلال را دارند با رسیدن به سن نوجوانی کنترل ادرار را به دست می آورند.

پیشگیری‌ اختلال دفعی

رژیم‌ غذایی‌ طبیعی‌ و متعادل‌ داشته‌ باشید و به‌طور منظم‌ ورزش‌ کنید تا قدرت‌ عضلانی‌ حفظ‌ و زیاد شود.

پیش‌ از آغاز علایم‌ بی‌اختیاری‌ ادرار، تمرینات‌ زیر‌ را فرا گیرید و به‌کار ببندید. هدف‌ از این‌ تمرینات‌ شناسایی‌، کنترل‌ و قوی‌ کردن‌ عضلات‌ کف‌ لگن‌ است‌. انسان‌ با استفاده‌ از این‌ عضلات‌ قادر به‌ قطع‌ ادرار در زمان‌ جاری‌ شدن‌ آن‌ است‌. تمرینات‌ زیر این‌ عضلات‌ را قوی‌ می‌کنند و بنابراین‌ فرد می‌تواند این‌ عضلات‌ را تحت‌کنترل‌ خود درآورد و هرگاه‌ که‌ خواست‌ آنها را شل‌ کند:

  • برای‌ این‌ که‌ مشخص‌ شود که‌ کدام‌ عضلات‌ درگیر هستند، به‌ هنگام‌ ادرار کردن‌ سعی‌ شود ادرار به‌طور متناوب‌ قطع‌ و وصل‌ شود.
  • در حالت‌ مختلف‌ مثل‌ نشستن‌، ایستادن‌، راه‌ رفتن‌، رانندگی‌، تلویزیون‌ نگاه‌ کردن‌ یا گوش‌ کردن‌ به‌ موسیقی‌، به‌ تمرین‌ منقبض‌ کردن‌ و شل‌ کردن‌ این‌ عضلات‌ پرداخته‌ شود.
  • عضلات‌ باید تدریجاً منقبض‌ شوند و به‌ آهستگی‌ هرچه‌ تمام‌تر شل‌ شوند.
  • عضلات‌ از جلو به‌ عقب‌ منقبض‌ شوند، از جمله‌ عضلات‌ مقعد.
  • هر صبح‌، بعداز ظهر، و عصر این‌ تمرینات‌ باید انجام‌ شوند.
  • ابتدا در هر دفعه‌، ۵ بار تمرینات‌ انجام‌ شوند، و سپس‌ این‌ میزان‌ به‌ ۳۰-۲۰ بار در هر دفعه‌ رسانده‌ شود.

پیدا کردن علت زمینه ساز

اگر بتوان‌ علت‌ زمینه‌ساز را شناسایی‌ و درمان‌ نمود، مشکلات‌ اختلال دفعی را می‌توان‌ معالجه‌ کرد یا به‌ میزان‌ قابل‌ توجهی‌ بهبود داد.

  • به‌ دنبال‌ درمان‌ علت‌ زمینه‌ساز، ممکن‌ است‌ نیاز به‌ وسایل‌ خارجی‌ یا صفحات‌ بسیار جاذب‌ وجود داشته‌ باشد.
  • پرستاران‌ کارآموزان‌ به‌ بیمار کمک‌ خواهند کرد که‌ چگونه‌ با مشکل‌ خود کنار بیاید. مثلاً برنامه‌ریزی‌ برای‌ ادرار، تشویق‌ به‌ ادرار در زمان‌ مناسب‌، و تمرینات‌ مخصوص‌ از جمله‌ کارهایی‌ هستند که‌ امکان‌ انجام‌ آنها وجود دارد.
  • در بعضی‌ از موارد، برای‌ این‌ مشکل‌ نیاز به‌ کمک‌ فرد مراقبت‌کننده‌ از بیمار وجود دارد.
  • امکان‌ دارد صفحات‌ جذب‌کننده‌ یا پوشک‌های‌ مخصوص‌ پوشیده‌ شوند.
  • سوندهای‌ خارجی‌ برای‌ بعضی‌ از مردانی‌ که‌ بی‌ اختیاری‌ شدید دارند.

جهت آشنایی با علائم و رفتارهای اختلال دفعی در ادارر و مدفوع و مطالعه ادامه مطلب می‌توانید اینجا کلیلک کنید.

مشاوره تلفنی مرکز مشاوره اکسیر