انضباط در کودکانReviewed by مرکز مشاوره اکسیر on Aug 4Rating: 5.0انضباط در کودکانانضباط يعني حذف رفتار غلط از طريق آموزش. به اين ترتيب انضباط صرفا تنبيه نیست و هدف غائي آن آموزش خويشتنداري به كودك است. تنبيه طاقت فرساي كودك به منظور كنترل رفتار او فرايند يادگيري را مختل كرده و در قبال تكيه بركنترل خارجي بهاي گزافي را مي پردازد كه همانا تكوين نيافتن خويشتنداري است.

نظم و انضباط

انضباط يعني حذف رفتار غلط از طريق آموزش. به اين ترتيب انضباط صرفا تنبيه نیست و هدف غائي آن آموزش خويشتنداري به كودك است. تنبيه طاقت فرساي كودك به منظور كنترل رفتار او فرايند يادگيري را مختل كرده و در قبال تكيه بركنترل خارجي بهاي گزافي را مي پردازد كه همانا تكوين نيافتن خويشتنداري است.


مقاله مرتبط: راهکار آموزش نظم به کودکان، اسباب بازی منو ندیدی؟


سرزنش کودکان

روشهاي شايع و موثر در كنترل رفتار نامطلوب كودكان عبارتند ازسرزنش، تنبيه بدني و تهديد كردن؛ كه آثار جانبي زيانبار بالقوه اي براحساس امنيت و اعتماد به نفس كودكان دارند. هر چه از سرزنش بيشتر استفاده شود اثربخشي آن بيشتر تقليل مي يابد. نبايد اجازه داد كه دامنه سرزنش از ابراز ناخشنودي درباره يك ميل خاص كودك تجاوز كرده و به عبارات تحقيرآميزي برسد كه كودك ممكن است آن را به منزله فقدان علاقه به خود تلقي كند. سرزنش ممكن است تا سطح بدرفتاري رواني افزايش يابد.

تهدید کودکان

تاثير تنبيه بدني خفيف و تكراري نيز بتدريج كم شده و والدين را وسوسه مي كند تا تنبيه جسمي را شديدتر كنند و به اين ترتيب خطر بدرفتاري با كودك را افزايش مي دهد. شايد قويترين و از نظر روانشناسي، زيانبارترين راه كنترل كودك آن است كه والدين تهديد كنند كه كودك را رها يا از او صرف نظر مي كنند. كودكان در هرسني ممكن است تا مدتها پس از تهديد در ترس و اضطراب باشند كه مبادا والدين را از دست بدهند.

يكي از روش هاي رايج ديگر عبارتست از تقويت مثبت رفتار پسنديده كه وسيله اي كارآمد براي شكل دادن به رفتار كودك است؛ بويژه اگرتقويت مثبت بلافاصله پس از رفتار پسنديده صورت گيرد. اين روش؛ خويشتنداري و اعتماد به نفس را تقويت مي كند.


مقاله مرتبط: تحسین کردن کودک


تربیت کودک

تربيت فرزند شامل برقراري توازني پويا بين محدود كردن از يك سو و دادن آزادي ابراز وجود و امكان كاوشگري و تشويق آنها از سوي ديگر است. كودكاني كه رفتار غير قابل كنترل دارند هنگامي كه براي رفتارهايشان محدوديتهاي روشني تعيين وبرآنها تاكيد مي شود اصلاح شوند.

به طور كلي با اعمال محدوديتهاي روشن؛ كودك احساس راحتي و امنيت بيشتري مي كند. به هرحال والدين بايد درمورد زمان و مكان اعمال محدوديت با يكديگر توافق داشته و سپس باتوجه به قدرت شناخت كودك؛ محدوديت و پيامد شكستن آن را بوضوح به وي نشان دهند. تاكيد بر اجراي محدوديت بايد ثابت و محكم باشد. يادگيري تعداد زيادي ازحد و مرزهاي رفتاري براي كودك دشوار بوده و ممكن است مانع رشد طبيعي خودمختاري دركودك شود لذا حد و مرزها بايد منطقي و با توجه به سن و مزاج كودك و سطح رشد و نمو تعيين شوند.


مقاله مرتبط: استفاده از روش محروم کردن موقت برای مهار بی نظمی


خاموش شدن نيز روشي منظم براي حذف يك رفتار آزاردهنده و نسبتا بي ضرر با ناديده گرفتن آن است. براي انجام اين شيوه ابتدا بايد دفعات عادي بروز رفتار ثبت شود تا درك واقع گرايانه اي از ابعاد مشكل و ارزيابي ميزان پيشرفت در حذف آن بدست آيد. بايد به جاي رفتار نادرست ؛رفتارمثبت و پسنديده اي كه والدين بتوانند آنرا تقويت كنند به كودك ياد داد. والدين بايد بدانندكه رفتار ناپسند قبلي ؛ پيش ازآنكه كاهش يابد؛ممكنست تاهفته ها دفعات وشدت آن افزايش داشته باشد. روش محروم كردن نيز يكي ازروشهاي بسيار مفيد ديگر براي تغيير رفتارهاي نامناسبي كه نمي توان آنها را ناديده گرفت مي باشد. اين روش شامل يك دوره كوتاه انزواست كه سبب قطع رفتار مي شود. انجام اين روش در ابتدا مستلزم تلاش قابل توجهي از سوي والدين است. روشهاي ساده انزوا از قبيل ايستانيدن كودك در گوشه اتاق يا فرستادن او به اتاق خودش ممكن است مؤثر باشند.

اگراين روش ها مؤثر نباشند؛ روش سيستماتيك تري را بايد به كارگرفت. مثلا يكي از برنامه هاي درماني بسيار مؤثر در روش محروم كردن آن است كه هنگام وقوع رفتار مورد نظر، بازي كودك را قطع و او را وادار كنيم كه در محل منزوي ملالت باري براي مدت كوتاهي بنشيند. اين پيامد اجتناب ناپذير و ناخوشايند رفتار نامطلوب موجب مي شود كه كودك ياد بگيرد از اين رفتار اجتناب كند. اگر شيوه محروم كردن با توجه به حقيقت امر و بدون ابراز خشم توسط والد انجام شود؛ وسيله آموزشي پرقدرتي است كه احتمال آثار جانبي آن كمتر از ساير روش هاي انضباطي است.