اعتیاد به مواد مخدر و مداخلات مرتبط با آنReviewed by مرکز مشاوره اکسیر on Jul 14Rating: 5.0اعتیاد به مواد مخدر و مداخلات مرتبط با آننوع نگرش افراد معتاد نسبت به مواد مخدر ، نوعی تفكر است كه احتمال دارد منطقی يا غيرمنطقی باشد و اغلب ماهيتی خودكار، ناهشيار و دائمی دارد و به راحتی نمی توان اين نگرش را تغيير داد. با اين حال، يكی از شيوه هايی كه به معتاد كمک می كند تا به شناخت خود دست يابد، بررسی نوع نگرش و ايجاد نگرش منفی نسبت به اعتياد است.

اعتياد به مواد مخدر و اخيرا اعتياد به مواد محرک و مواد صنعتی كه تغيير دهنده خلق وخو و رفتار هستند، يكی از بارزترين آسیب های روانی اجتماعی است كه به راحتی می تواند بنيان زندگی فردی و خانوادگی، اجتماعی و فرهنگی يک جامعه را از بين برده و پويايی و فعاليت انسان ها و نيروی كار و انگيزه و علايق افراد را به مخاطره اندازد و امكانات مادی و معنوی افراد و جوامع را صرف ارائه خدمات به اين افراد و بازپروری آن ها كند.

اعتیاد به مواد مخدر

عوامل دخیل

اعتیاد به طور غير مستقيم، باعث از دست دادن نيروی انسانی آن جامعه نيز می شود. سوء مصرف مواد و وابستگی و اعتياد به آن، اختلال پيچيده ای است كه با علل و آثار زيستی، روانی، اجتماعی و معنوی همراه است.

عوامل دخيل در شروع و ادامه و عود در اختلال سوء مصرف مواد بسيار متنوع است و عوامل گوناگون فردی، خانوادگی و اجتماعی را شامل می شود. پيش زمينه های اعتياد در معتادان، شامل خصوصيات شخصيتی، روابط خانوادگی، شيوه زندگی، عقايد و كژكاری در تنظيم شناختی و هيجانی است كه به طور معناداری، متفاوت از افراد سالم است.

با توجه به افزايش خطر خودكشی در افراد معتاد و عقايد غيرمنطقی در مورد آن ها و نيز پايين بودن كيفيت زندگی، لزوم توجه جدی به پيشگيری از اعتياد حايز اهميت است.

از مهم ترين مداخلات برای اختلالات سوءمصرف مواد مداخلات دارويی، روانشناختی و اجتماعی است. يكی از اهداف اصلی درمان های رويكرد شناختی ــ رفتاری، كمک به افراد معتاد در حفظ و نگهداری دوران ترک و عدم بازگشت دوباره به اعتياد است.

ویژگی های باورهای غیرمنطقی

در بررسی های بسياری، اثر بخشی گروه درمانی های رويكرد شناختی رفتاری برای افراد معتاد مورد تأييد قرار گرفته است. باورهای غير منطقی دو ويژگی دارند:

  1. توقعات خشک و تعصب آميزی هستند كه معمولاً با كلمات بايد و حتما بيان می شوند.
  2. فلسفه های خود آشفته ساز، كه معمولاً حاصل اين توقعات هستند و انتساب های نامعقول و بيش از حد تعميم يافته ايجاد می كنند.

تداوم اختلال سوءمصرف مواد

فرض اساسی نظريه های شناختی اين است كه افكار ناكارآمد در نحوه تفسير و ارزيابی فرد از واقعيت دخيل است و همچنين پاسخ های رفتاری كه از تفسيرهای خاص، ناشی می شود، در تداوم اختلال سوءمصرف مواد نقش دارند.

عقايدی مانند اين كه “من نمی توانم اضطراب را تحمل كنم” می تواند اين عقيده را كه “من بايد برای تسكين خود، مواد مصرف كنم” را تحريک كند. نقش نگرش به مواد مخدر ، آن قدر از اهميت برخوردار است كه ممکن است فكر و نوع نگرش افراد معتاد، آن ها را به سوی مصرف مجدد مواد سوق دهد يا آن ها را برای هميشه از مواد دور سازد.

نوع نگرش افراد معتاد نسبت به مواد مخدر ، نوعی تفكر است كه احتمال دارد منطقی يا غيرمنطقی باشد و اغلب ماهيتی خودكار، ناهشيار و دائمی دارد و به راحتی نمی توان اين نگرش را تغيير داد. با اين حال، يكی از شيوه هايی كه به معتاد كمک می كند تا به شناخت خود دست يابد، بررسی نوع نگرش و ايجاد نگرش منفی نسبت به اعتياد است.

گروه درمانی شناختی ــ رفتاری می تواند به عنوان يک درمان روانشناختی، برای تغيير باورهای غير منطقی و كيفيت زندگی افراد وابسته به مواد، مورد نظر قرار گيرد.

 

دستجانی، فراهانی؛ رحمانی، محمدعلی؛ تیزدست، طاهر. (۱۳۹۲). اثربخشی گروه درمانی شناختی ــ رفتاری بر باورهای غیرمنطقی و کیفیت زندگی افراد وابسته به آمفتامین. فصل نامه اعتیاد پژوهی سوء مصرف مواد. شماره ۲۸.

الهه عبدالرحمانی ــ مرکز مشاوره و خدمات روانشناختی اکسیر

مشاوره تلفنی مرکز مشاوره اکسیر