همه چیز در سال‌های دهه 1960 شروع شد. دكتر باری استرمان Barry Sterman، محقق دانشگاه UCLA كالیفرنیا، مشغول به انجام تحقیقاتی درباره فعالیت عصب‌شناختی مرتبط با خواب بود كه در خلال آن موفق به كشف امواج 14 هرتز در EEG مغز گربه‌های مورد آزمایش گردید. این امواج با كاهش تنش عضلانی در گربه‌ها ارتباط داشتند و بعدها نام SMR به خود گرفتند. دكتر استرمان و گروهش به تحقیقات خود ادامه دادند تا ببینند كه آیا گربه‌ها در ازای دریافت پاداش (شیر)، تولید امواج SMR در مغز خود را افزایش می‌دهند یا خیر؟ پاسخ مثبت و نتیجه رضایتبخش بود. به دنبال آن دكتر استرمان هدایت تحقیقاتی برای NASA را برعهده گرفت كه در آن به ارزیابی سمی بودن سوخت موشك پرداخت (افرادی كه در معرض سوخت قرار می‌گرفتند دچار حالات استفراغ، سردرد، افزایش دم‌ و بازدم (هواگیری)، توهم و تشنج می‌شدند. دكتر استرمان گربه‌ها را در معرض مقدار زیادی سوخت قرار داد و در آن‌ها حالات استفراغ، سر و صدا، افزایش هواگیری، بزاق‌آوری، حملات تشنجی و مرگ را به دنبال هم مشاهده كرد. اما یك گروه از گربه‌ها واكنش دیگری نشان دادند كه باعث تعجب گروه تحقیق شد. آن‌ها توانستند وقوع حملات را در دوز بیشتری نسبت به دوز قابل تحمل برای گربه‌های دیگر متوقف كنند. گروه با مراجعه به سوابق گربه‌ها دریافتند كه این گروه از گربه‌ها پیش از این طی مطالعه خواب، تحت آموزش SMR قرار گرفته بودند. دكتر استرمان تحقیقات خود را روی انسان و در مورد بیماران مبتلا به صرع ادامه داد. او تاكنون مقالات زیادی درباره استفاده از نوروفیدبك نوشته است. تا به امروز هیچ اثر منفی از نوروفیدبك گزارش نشده است، بلكه تمام اثراتی كه داشته مثبت بوده است. بدترین حالت این است كه نوروفیدبك نتواند تغییری در علائم بیماری به وجود آورد. همزمان كردن مصرف دارو با نوروفیدبك نه تنها عوارض بدی ندارد، بلكه باعث می‌شود تأثیر داروها بیشتر شود و پس از مدتی داروها قطع شوند.

نوروفیدبک

نوروفیدبك چیست؟

ارتقاء سطح عملکرد افراد در تجارت، بازیگری و هنرهای بصری، امور تحصیلی، و ورزش از طریق تمرینات بیوفیدبک و نوروفیدبک قابل دستیابی است. در این روش، ابزارهای کاهش استرس، تمرینات تصویر مغزی، روانشناسی و فن آوری روانشناسی فیزیولوژیک با هم ترکیب می شوند تا به فرد برای رسیدن به اهدافش کمک کنند.

نوروفیدبک  یک فرایند آموزشی است که در آن مغز خودتنظیمی را فرا می‌گیرد. در طول آموزش، فعالیت مغز توسط اداره هشیار و ناهشیار توجه كنترل می‌شود. یادگیری هشیارانه زمانی اتفاق می‌افتد كه فرد در می‌یابد كه چطور سیگنال فیدبك به توجه و وضعیت ذهنی او ارتباط پیدا می‌كند. در واقع هدف نوروفیدبك آموزش خودتنظیمی به مغز است و سعی دارد به مغز یاد دهد كه چگونه خود را تنظیم كند.

در نوروفیدبک سنسورهایی كه الكترود نامیده می‌شوند بر روی پوست سر بیمار قرار می‌گیرند. این سنسورها فعالیت الکتریکی مغز فرد را ثبت و در قالب امواج مغزی (در اغلب موارد به شکل شبیه‌سازی شده در قالب یک بازی کامپیوتری یا فیلم ویدئویی) به او نشان می‌دهند. در این حالت پخش فیلم یا هدایت بازی کامپیوتری بدون استفاده از دست و تنها با امواج مغزی شخص انجام می‌شود. به این شکل فرد با دیدن پیشرفت یا توقف بازی و گرفتن پاداش یا از دست دادن امتیاز و یا تغییراتی که در صدا یا پخش فیلم به وجود می‌آید، پی به شرایط مطلوب یا نامطلوب امواج مغزی خود برده و سعی می‌کند تا با هدایت بازی یا فیلم، وضعیت تولید امواج مغزی خود را اصلاح کند (مثلاً اگر قرار است فرد موج آلفای خود را کاهش دهد بازی در صورتی پیش می‌رود که موج آلفا از یک حد مشخص شده‌ای کمتر باشد).

کاربردهای درمانی نوروفیدبک

بیش‌فعالی/كمبود توجه (ADHD): بیش از هر زمان دیگری، برای درمان ADHD از نوروفیدبك استفاده شده است. 85-80% کودکان مبتلا به ADHD به وسیله نوروفیدبك بهبودی كامل می‌یابند.


ویدئو مرتبط: درمان کودکان بیش فعال توسط نورو فیدبک


اضطراب (Anxiety): بسیاری از متخصصان، بكارگیری نوروفیدبك به منظور درمان اضطراب را یكی از عمده‌ترین موارد و زمینه‌های استفاده از نوروفیدبك می‌دانند. اكثر آن‌ها معتقدند اضطراب یكی از اولین مواردی بود كه به نوروفیدبك پاسخ داد. نتایج پژوهشی نشان می‌دهد كه در حدود 90-80% از بیماران اضطرابی با این روش بهبود یافته‌اند.

ناتوانی یادگیری (Learning Disability)، این اختلالات در سنین دبستان شایع هستند. در درمان این اختلالات، نوروفیدبك تحول بزرگی ایجاد كرده است. در این مورد نوروفیدبك به تنهایی پاسخگوست و نیازی به درمان مكمل ندارد. معمولاً با كامل كردن یك دوره درمانی بهبودی ثابتی حاصل می‌شود.

اختلالات خواب: اولین تغییراتی كه مراجعین عموماً بعد از شروع درمان با نوروفیدبك مشاهده می‌كنند، تغییر و تنظیم خوابشان است. بنابراین می‌توان از نوروفیدبك در درمان اختلالات خواب نیز استفاده كرد.

صرع، آسیب مغزی و سكته مغزی: در انواع صرع و در مواردی كه داروها مؤثر نبوده‌اند و بیماری بسیار مزمن و غیرقابل كنترل بوده است نوروفیدبك در درمان 70 تا 90% بیماران موفق بوده است.

آسیب مغزی: نوروفیدبک سبب بهبود مشکلات ناشی از آسیب‌ و سکته مغزی می‌شود. از آن‌جمله می‌توان به بهبود در حافظه، سردرد، گیجی و حواس‌پرتی، سرگیجه، مشکلات تمرکزی، اضطراب، افسردگی، تغییرات خلقی، اختلالات خواب، تحریك‌پذیری، مشكلات ادراك بینایی و دیسلكسی اشاره کرد.

دردهای مزمن و سردردهای میگرنی: درمانگران و پزشكانی كه از نوروفیدبك برای درمان دردهای مزمن و سردردهای میگرنی استفاده كرده‌اند، اعلام كردند كه وقوع و شدت حملات میگرن در اكثر موارد با استفاده از این روش كاهش می‌یابد و حتی از بین می‌رود.

افسردگی: در مورد بیماران مبتلا به افسردگی اساسی كه هیچ درمانی برای آن‌ها كارساز نبوده، نوروفیدبك در اغلب موارد بهبود دهنده بوده است.


ویدئو مرتبط: درمان افسردگی با استفاده از نوروفیدبک


سوء مصرف مواد: مطالعات نشان داده است كه در مقایسه با درمان‌های موجود برای ترك اعتیاد، درمان با نوروفیدبك از بسیاری از روش‌های دیگر موفق‌تر بوده است. علاوه براین، درمان با این روش وسوسه و ولع فرد را كاهش می‌دهد و در درازمدت احتمال عود و بازگشت را پایین می‌آورد.

برای تکمیل اطلاعات خود در زمینه چیستی نوروفیدبک و کاربردهای آن صحبت های خانم مقرب، متخصص نوروتراپیست در این زمینه می تواند کمک کننده باشد.

آیا نوروفیدبک نقش درمانی در این اختلالات را دارد؟

در بسیاری از اختلالات، این دستگاه بیش از آنکه درمان کننده باشد، وسیله ای کمکی برای بهتر کردن عملکرد مغز است و زمانی که صحبت از ناهماهنگی مغز می شود، باید بگوئیم که این مشکل یک بیماری نیست که نیاز درمان داشته باشد. زمانی که ناهماهنگی مشکل باشد بهترین روش خود تنظیمی خواهد بود و بهتر است که از واژه درمان استفاده نشود. از این روش بیشتر به عنوان مکمل درمانی در اختلالات مختلف استفاده می شود.

نوروفیدبک چگونه کار می کند؟

در ابتدا الکترودها بر روی پوست سر نصب می شود تا بتوان عملکرد امواج مغزی را دریافت نمود. از طریق کامپیوتر سیگنال های مغز دیده می شوند و به مراجع ارائه می شود. وقتی به مغز اطلاعاتی در مورد خودش و نحوه کارکردش داده شود، توانایی بسیار زیادی برای تغییر کردن پیدا می کند (همه فرکانس های امواج مغزی با یکدیگر هماهنگ هستند، ولی برخی دیگر هماهنگ تر هستند) با این روش، بالا و پایین رفتن امواج مغزی به مراجع ارائه می شود و او سعی می کند سطح فعالیت مغز خود را تغییر دهد تا عملکرد امواج مغزی مراجع به فرم دلخواه یعنی”هماهنگ تر”شکل می گیرد.

نوروفیدبک چگونه کار می کند؟

 استفاده از نوروفیدبک در چند جلسه توصیه می شود؟

به منظور هر چه بهتر شدن نتایج بدست آمده و پایداری بیشتر اثرات آن 30 تا 40 جلسه مستمر استفاده از دستگاه توصیه می شود. برخی از افراد به جلساتی بیش از این تعداد و برخی به جلسات کمتری احتیاج دارند. تعداد جلسات باید در حدی باشد که درمان تکمیل شود و تغییرات به وجود آمده در مغز حک شوند و به شکل عادت در آیند.

فاصله بین جلسات باید چقدر باشد؟

بسته به نوع مشکل مراجع، حداقل دو تا سه جلسه در هفته توصیه می شود. بدیهی است که مستمر بودن جلسات نقش اساسی در روند بهبودی و بالا بردن توجه و تمرکز مراجع خواهد داشت.

 پس از چند جلسه اثرات درمان ظاهر می شود؟

ممکن است در چند جلسه اول مراجع متوجه هیچ تغییری نشود اما پس از گذشت 10 جلسه روند رو به مثبت بطور محسوس در مراجع دیده شود.

اگر مراجعین از دارو نیز استفاده کنند روند درمان چگونه خواهد بود؟

استفاده توام مصرف دارو با نوروفیدبک نه تنها عوارض بدی ندارد بلکه باعث افزایش تاثیر دارو می شود. اگر فردی دارو مصرف کند و همزمان برای درمان با نوروفیدبک مراجعه می کند حتما باید مسئله را با روانپزشک در میان بگذارد زیرا ممکن است پس از مدتی استفاده موفق از نوروفیدبک لازم باشد دوز دارو کاهش یابد وباید پزشک از این موضوع اطلاع یابد.

آیا نوروفیدبک عوارض جانبی دارد؟

نوروفیدبک روشی کاملا ایمن است که عوارض جانبی ندارد. نباید نوروفیدبک را جایگزینی برای دارو دانست ویا آن را ضد دارو نامید. در بسیاری از موارد نوروفیدبک موازی درمان دارویی است ومراجعین همزمان از دارو و دستگاه نوروفیدبک استفاده می کنند.

فواید نوروفیدبک چیست؟

  • روشی کاملا ایمن است که عوارض جانبی ندارد.
  • وجه وتمرکز به شکل محسوسی افزایش می یابد.
  • اثرات درمانی تا چندین سال پس از اتمام دوره پایدار می ماند.
  • توانمندی های شناختی را افزایش می دهد.

مزیت‌های درمان تكنولوژیك نسبت به دارو درمانی

نداشتن عوارض جانبی و اثرات سوء برخی داروها از جمله اثرات سوء داروها کاهش انعطاف‌پذیری مغز است. داشتن اثرات درمانی پایدار . بهبود بیماری در مواردی‌که دارو‌درمانی تنها علائم را موقتاً  از بین می‌برد، مانند AD/HD، وسواس‌های شدید، افسرده‌خویی و … تنظیم کل فعالیت‌های مغز.

در حقیقت داروها به عنوان یك ماده خارجی سعی در تنظیم فعالیت‌های مغز دارند. بنابراین با قطع آن‌ها، نظم ایجاد شده در مغز نیز از بین می‌رود و مغز مجدداً برای اینكه تنظیم خود را به دست آورد نیازمند داروست. این مسئله به عنوان اثر تنظیمی داروها شناخته می‌شود در حالیكه هدف نوروفیدبك آموزش خودتنظیمی به مغز است و سعی دارد به مغز یاد دهد كه چگونه خود را تنظیم كند. در نتیجه پس از درمان با نوروفیدبك، مغز با مواجهه با مشكلات جدید و خارج شدن از نظم خود، نیازمند ماده دارویی خارجی نمی‌باشد چرا كه می‌تواند از طریق فرایند خودتنظیمی، نظم جدید خود را بدست آورد. «در واقع در دارودرمانی به مغز ماهی داده‌ایم، در‌حالی‌كه در نوروفیدبك ماهیگیری یاد داده‌ایم.

از آنجا که نوروفیدبک به تنظیم کارکرد مغز می‌پردازد، لذا در ارتقاء توانمندی ها و مهارت های مختلف ذهنی و شناختی مانند بهینه سازی تصمیم گیری، افزایش خلاقیت، تقویت حافظه، افزایش تمرکز، کاهش استرس و اضطراب، افزایش هماهنگی جسم و بدن (بویژه در ورزشکاران)، افزایش توانمندی‌های هنری از جمله در موسیقی و … تأثیر فوق‌العاده‌ای دارد. امروزه بسیاری از شرکت‌ها و سازمان‌های معتبر جهانی از جمله ناسا (سازمان علوم فضایی آمریکا) از این روش و سایر روش‌های مبتنی بر بیوفیدبک، به منظور بهینه‌سازی عملکرد پرسنل خود استفاده می‌کنند.

کلینیک نوروفیدبک مرکز مشاوره اکسیر

دپارتمان نوروفیدبک مرکز مشاوره اکسیر، با بهره گیری از ابزارهای بروز و تکنولوژی برتر در این زمینه و با بهره گیری از متخصصین نوروتراپیست با تجربه در زمینه نوروفیدبک و درمان اختلالات ذکر شده همراه شما است.

برای دریافت خدمات نوروفیدبک و ارتقاء شناختی با ما در تماس باشید.